Marganets birikmalari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 204-b. — ziyouz.com
Marganets birikmalari - Marganetsning umumiy formulasi MpX2 bölgan (ftor b-n MpĞ3 va MpĞ4 ham) digallogenidlari ma'lum. Ular kristall moddalar bölib, suvda yaxşi eriydi (MpĞ2 bundan mustasno). MpVg2 ning suyuklaniş t-rasi 698°, Mnl2 niki 638°. Merganets(P)-ftorid, MnF2 — oç puşti rangli, tetragonal panjarali kristall modda. Suyuklaniş t-rasi 900°, ziçligi 3,92 g/sm3.
Marganets(P)-xlorid, MpS12 — puşti rangli, trigonal panjarali kristall modda. Suyuklaniş t-rasi 650°, ziçligi 2,977 g/sm3. Organik sintezda katalizator sifatida, analitik
kimyoda S2O ^» va 10 4 ionlarini oçişda, tetragidrati MpS19-4H2O esa puşti rangli böyagiçlar olişda qöllanadi. Marganets (II) - nitrat, Mn(NO3)2— oç puşti rangli, kubik panjarali kristall modda. 180°dan yuqorida marganets oksidlarigaça parçalanadi. Suvli eritmalaridan mo-no-, di-, tetra- va geksagidratlar holida kristallanadi. Mn(NO3)2-6H2O— puşti rangli kristall modda. Öta sof MpO2 olişda, oksid katalizator sifatida, puşti rangli böyagiçlar tayyorlaşda va sikkativ örnida qöllanadi.
Marganets (II) - sulfat, MnSO4 — rangsiz rombik panjarali kristall modda. Suyuklaniş t-rasi 700°, ziçligi 3,25 g/sm3. 850° atrofida Mn3O4, SO3 va SO2 ga ajraladi. Uning 1, 2, 4, 5 va 7 molekulali kristallogidratlari ma'lum. Töqimaçilik sanoatida böyagiçlar komponenti, organik sintezda katalizator, q.x.da mikroöğit sifatida işlatiladi.
Marganets (III) — sulfat Mn2(SO4)3 — yaşil rangli amorf yoki kristall modda; beqaror, 160° da parçal anadi. Marganetsning 2 ta sulfidi bor: Marganets disulfid, MnS2 — jigarrang, kubik panjarali kristall modda, ziçligi 3,463 g/sm3. Odatdagi şaro-itda barqaror, qizdirilganda MnS b-n oltingugurtga ajraladi. Marganets sulfid, MnS — kulrang yoki yaşil, kubik panjarali kristall modda, ziçligi 4,0 g/sm3.
M.b. öta sof MpO2 olişda, analitik kimyoda, organik sintezda, matolarni böyaşda, keramik böyagiçlar olişda va q.x.da mikroöğit sifatida qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРГАНЕЦ БИРИКМАЛАРИ - Марганецнинг умумий формуласи МпХ2 бўлган (фтор б-н МпҒ3 ва МпҒ4 ҳам) дигаллогенидлари маълум. Улар кристалл моддалар бўлиб, сувда яхши эрийди (МпҒ2 бундан мустасно). МпВг2 нинг суюкланиш т-раси 698°, Mnl2 ники 638°. Мерганец(П)-фторид, MnF2 — оч пушти рангли, тетрагонал панжарали кристалл модда. Суюкланиш т-раси 900°, зичлиги 3,92 г/см3.
Марганец(П)-хлорид, МпС12 — пушти рангли, тригонал панжарали кристалл модда. Суюкланиш т-раси 650°, зичлиги 2,977 г/см3. Органик синтезда катализатор сифатида, аналитик
кимёда S2O ^» ва 10 4 ионларини очишда, тетрагидрати МпС19-4Н2О эса пушти рангли бўягичлар олишда қўлланади. Марганец (II) - нитрат, Mn(NO3)2— оч пушти рангли, кубик панжарали кристалл модда. 180°дан юқорида марганец оксидларигача парчаланади. Сувли эритмаларидан мо-но-, ди-, тетра- ва гексагидратлар ҳолида кристалланади. Mn(NO3)2-6H2O— пушти рангли кристалл модда. Ўта соф МпО2 олишда, оксид катализатор сифатида, пушти рангли бўягичлар тайёрлашда ва сиккатив ўрнида қўлланади.
Марганец (II) - сульфат, MnSO4 — рангсиз ромбик панжарали кристалл модда. Суюкланиш т-раси 700°, зичлиги 3,25 г/см3. 850° атрофида Mn3O4, SO3 ва SO2 га ажралади. Унинг 1, 2, 4, 5 ва 7 молекулали кристаллогидратлари маълум. Тўқимачилик саноатида бўягичлар компоненти, органик синтезда катализатор, қ.х.да микроўғит сифатида ишлатилади.
Марганец (III) — сульфат Mn2(SO4)3 — яшил рангли аморф ёки кристалл модда; беқарор, 160° да парчал анади. Марганецнинг 2 та сульфиди бор: Марганец дисульфид, MnS2 — жигарранг, кубик панжарали кристалл модда, зичлиги 3,463 г/см3. Одатдаги шаро-итда барқарор, қиздирилганда MnS б-н олтингугуртга ажралади. Марганец сульфид, MnS — кулранг ёки яшил, кубик панжарали кристалл модда, зичлиги 4,0 г/см3.
М.б. ўта соф МпО2 олишда, аналитик кимёда, органик синтезда, матоларни бўяшда, керамик бўягичлар олишда ва қ.х.да микроўғит сифатида қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.