Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Marganets oksidlari

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 204–205-b. — ziyouz.com

    Marganets oksidlari - marga netsning kislorodli birikmalari. M.o. oltita (MpO, Mp2O3, MpO2, Mp3O4, Mp2O7, Mp5O8) bölib, ular suvda erimaydigan kristall moddalardir. Mp2O7 bundan mustasno, u suvda eriydi. Yuqori oksidlari 500—1300° da quyi oksidlarga ötadi, kislorod atmosferasida 300°dan yuqorida 2 valentli oksidi tört valentli oksidga aylanadi. M.o. minerallar hamda temirmarganets rudalari tarkibiga kiradi.

    Monooksid, MpO (manganozit minerali), geksagonal va kub körinişdagi singoniyada mavjud böla oladi. Yarimötkazgiç va antiferromagnetiklik xossalarini namoyon qiladi, kuçsiz işqoriy xossaga ega, kizdirilganda vodorod va faol metallar b-n Mp gaça qaytariladi. M.ning gidroksidi, oksalati, nitrat yoki karbonatini parçalab olinadi. U ferritlar, keramik materiallar i.ç.da, metallarni desul-furlaşda, mikroöğitlar sifatida va piperidinni degidrogenlaşda işlatiladi, antiferromagnit material sifatida ham qöllanadi.

    Seskvioksid, Mp2O3, a-holidagi romb va /}-holidagi kub körinişidagi modifikatsiyalari ma'lum, tegişliça kurnakit va biksbiit minerallar sifatida mavjud. 670° da «modifikatsiya /3- modifikatsiyaga ötadi. MpOON ni termik parçalaş yöli b-n olinadi.

    Marganets oksid, Mp3O4, ga-usmanit minerali nomi b-n ma'lum bölib, 1160° da a-holatidan /3- holatiga ötadi. Kimyoviy xossalari MpO va Mp2O3 larniki kabi.

    Dioksid, MpO2 marganetsning tabiati eng köp tarqalgan birikmasi va barqarori hisoblanib, /3- modifikatsiyasi pirolyuzit minerali nomi b-n yuritiladi. Romb kurinişdagi sin-goniyasi u-MpO2 esa ramsdelit yoki polionit minerali sifatida ma'lum. U Mn(NO3)2, KMnO4 yoki Mp(ON)2 ni parçalab olinadi. Paramagnetik, M.ning boşqa körinişidagi oksidlari xossalarini, şu jumladan, amfoterligini namoyon qiladi. M. va uning birikmalarini olişda, böyoq sa-noatida, sikkativlar i.ç.da, gidrometallurgiyada hamda katalizator sifatida qöllanadi.

    Marganets (VII)- oksid, Mp2O7 (dimarganets geptaoksid, marganets angidrid) — yaşil rangli moysimon suyuqlik, 50°dan yuqorida parçalanadi, kuçli oksidlovçi, yonuvçi moddalarni alangalatadi.

    Oksid, Mn5Og. MpO yoki Mp3O4 ni oksidlab olinadi; MpO2 va O2 ga oson parçalanadi.

    Gidroksioksid , MpO (ON), ikki modifikatsiyada ma'lum, suvda erimaydi. M.o. zaharli.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МАРГАНЕЦ ОКСИДЛАРИ - марга нецнинг кислородли бирикмалари. М.о. олтита (МпО, Мп2О3, МпО2, Мп3О4, Мп2О7, Мп5О8) бўлиб, улар сувда эримайдиган кристалл моддалардир. Мп2О7 бундан мустасно, у сувда эрийди. Юқори оксидлари 500—1300° да қуйи оксидларга ўтади, кислород атмосферасида 300°дан юқорида 2 валентли оксиди тўрт валентли оксидга айланади. М.о. минераллар ҳамда темирмарганец рудалари таркибига киради.

    Монооксид, МпО (манганозит минерали), гексагонал ва куб кўринишдаги сингонияда мавжуд бўла олади. Яримўтказгич ва антиферромагнетиклик хоссаларини намоён қилади, кучсиз ишқорий хоссага эга, киздирилганда водород ва фаол металлар б-н Мп гача қайтарилади. М.нинг гидроксиди, оксалати, нитрат ёки карбонатини парчалаб олинади. У ферритлар, керамик материаллар и.ч.да, металларни десуль-фурлашда, микроўғитлар сифатида ва пиперидинни дегидрогенлашда ишлатилади, антиферромагнит материал сифатида ҳам қўлланади.

    Сесквиоксид, Мп2О3, а-ҳолидаги ромб ва /}-ҳолидаги куб кўринишидаги модификациялари маълум, тегишлича курнакит ва биксбиит минераллар сифатида мавжуд. 670° да «модификация /3- модификацияга ўтади. МпООН ни термик парчалаш йўли б-н олинади.

    Марганец оксид, Мп3О4, га-усманит минерали номи б-н маълум бўлиб, 1160° да а-ҳолатидан /3- ҳолатига ўтади. Кимёвий хоссалари МпО ва Мп2О3 ларники каби.

    Диоксид, МпО2 марганецнинг табиати энг кўп тарқалган бирикмаси ва барқарори ҳисобланиб, /3- модификацияси пиролюзит минерали номи б-н юритилади. Ромб куринишдаги син-гонияси у-МпО2 эса рамсделит ёки полионит минерали сифатида маълум. У Mn(NO3)2, KMnO4 ёки Мп(ОН)2 ни парчалаб олинади. Парамагнетик, М.нинг бошқа кўринишидаги оксидлари хоссаларини, шу жумладан, амфотерлигини намоён қилади. М. ва унинг бирикмаларини олишда, бўёқ са-ноатида, сиккативлар и.ч.да, гидрометаллургияда ҳамда катализатор сифатида қўлланади.

    Марганец (VII)- оксид, Мп2О7 (димарганец гептаоксид, марганец ангидрид) — яшил рангли мойсимон суюқлик, 50°дан юқорида парчаланади, кучли оксидловчи, ёнувчи моддаларни алангалатади.

    Оксид, Mn5Og. МпО ёки Мп3О4 ни оксидлаб олинади; МпО2 ва О2 га осон парчаланади.

    Гидроксиоксид , МпО (ОН), икки модификацияда маълум, сувда эримайди. М.о. заҳарли.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.