Marganets rudalari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 205-b. — ziyouz.com
Marganets rudalari - tarkibidagi marganets yoki uning birikmalarini ajratib oliş iqtisodiy jihatdan manfaatli bölgan tabiiy mineral hosilalar. Ruda hosil qiluvçi eng mu-him minerallari (200 dan ortiq): bra-unit (Mp2O3), pirolyuzit (MpO2), manganit (Mp2O3N2O), psilomelan (pMpO2 mMnOpBaOqH2O), rodoxrozit (MpSO3) va b., şuningdek, bir qadar qimmatli hisoblangan ruda hamda turli buyumlar tayyorlanadigan minerallar — rodonit (MnSiO3), gyubnerit (MnWO4), volframit (Fe, Mn) WO4, spessartin (granat). M.r.da deyarli har vaqt temir minerali buladi. Genezisiga kura, eng ahamiyatlisi qad. dengiz va köl havzalarida şakllangan qatlam va linzasimon körinişdagi çökindi konlar hisoblanadi. Bu rudalar eng köp sanoat ahamiyatga ega. Metamorfik konlar çökindi konlarning Yer qa'rida yuqori t-ra va bosim ta'sirida özgarişidan hosil böladi. Nuraş kon l ari nuraşning kad. va hoz. kalin pöstidan iborat, bularda marganetsning böş oksidlangan rudasidan iborat ikkilamçi konsentra-siyasi mavjud. Özbekistonda M.r. va ular minerallarining konsentratsiyasi Qoratepa toğlarida uçraydi. Hoz. okeanlar tubida temirmarganetsli konkretsiyalarining katta uyumlari mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРГАНЕЦ РУДАЛАРИ - таркибидаги марганец ёки унинг бирикмаларини ажратиб олиш иқтисодий жиҳатдан манфаатли бўлган табиий минерал ҳосилалар. Руда ҳосил қилувчи энг му-ҳим минераллари (200 дан ортиқ): бра-унит (Мп2О3), пиролюзит (МпО2), манганит (Мп2О3Н2О), псиломелан (пМпО2 mMnOpBaOqH2O), родохрозит (МпСО3) ва б., шунингдек, бир қадар қимматли ҳисобланган руда ҳамда турли буюмлар тайёрланадиган минераллар — родонит (MnSiO3), гюбнерит (MnWO4), вольфрамит (Fe, Mn) WO4, спессартин (гранат). М.р.да деярли ҳар вақт темир минерали булади. Генезисига кура, энг аҳамиятлиси қад. денгиз ва кўл ҳавзаларида шаклланган қатлам ва линзасимон кўринишдаги чўкинди конлар ҳисобланади. Бу рудалар энг кўп саноат аҳамиятга эга. Метаморфик конлар чўкинди конларнинг Ер қаърида юқори т-ра ва босим таъсирида ўзгаришидан ҳосил бўлади. Нураш кон л ари нурашнинг кад. ва ҳоз. калин пўстидан иборат, буларда марганецнинг бўш оксидланган рудасидан иборат иккиламчи концентра-цияси мавжуд. Ўзбекистонда М.р. ва улар минералларининг концентрацияси Қоратепа тоғларида учрайди. Ҳоз. океанлар тубида темирмарганецли конкрецияларининг катта уюмлари мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.