Markazga intilma kuç
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 220-b. — ziyouz.com
Markazga intilma kuç - moddiy nuqta (jism)ning tezlik yönalişiga tik ta'sir etib, unga markaz tomon yönalgan intilma tezlaniş beradigan kuç. Uning ta'sirida moddiy nuqta egri çiziq böyiça harakatlanganida miqsor jihatdan M. i. k. ga teng, lekin unga qarama-qarşi yönalgan markazdan koçma kuç hosil böladi. M. i. k. ta'sirida markazga intilma tezlaniş vujudga kelib, u egrilik markaziga yönaladi va moddiy nukta tezligi yönalişini belgilaydi. M. i. k. t>2/p ga teng; V—moddiy nukta tezligi, r — moddiy nuqta t-rayektoriyasining egrilik radiusi. Agar moddiy nukta g radiusli aylana böyiça harakatlansa, M. i. k. tezlanişi v2/r yoki coV böladi; so — moddiy nuqta harakatining burçak tezligi. Moddiy nuqta töğri çiziq böyiça harakat qilganda M. i. k. va markazga intilma tezlaniş nolga teng böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРКАЗГА ИНТИЛМА КУЧ - моддий нуқта (жисм)нинг тезлик йўналишига тик таъсир этиб, унга марказ томон йўналган интилма тезланиш берадиган куч. Унинг таъсирида моддий нуқта эгри чизиқ бўйича ҳаракатланганида миқцор жиҳатдан М. и. к. га тенг, лекин унга қарама-қарши йўналган марказдан кочма куч ҳосил бўлади. М. и. к. таъсирида марказга интилма тезланиш вужудга келиб, у эгрилик марказига йўналади ва моддий нукта тезлиги йўналишини белгилайди. М. и. к. t>2/p га тенг; V—моддий нукта тезлиги, р — моддий нуқта т-раекториясининг эгрилик радиуси. Агар моддий нукта г радиусли айлана бўйича ҳаракатланса, М. и. к. тезланиши v2/r ёки coV бўлади; со — моддий нуқта ҳаракатининг бурчак тезлиги. Моддий нуқта тўғри чизиқ бўйича ҳаракат қилганда М. и. к. ва марказга интилма тезланиш нолга тенг бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.