Markaziy Afrika

Markaziy Afrika MARKAZIY AFRIKA, Ekvatorial Afrika — Afrikadagi tabiiy oblast. Afrikaning Atlantika okeanidan Şarqiy Afrika yassitoğligining ğarbiy yon bağirlarigaça bölgan qismini, ya'ni 7° ş.k. b-n 13° j.k. örtasidagi yerlarni va Gvineya qöltiğidagi vulkan orollarini öz içiga oladi. Re-lyefiga köra 3 qismga bölinadi: 1) Kongo botiği (botiq tubining dengiz sathidan bal. 300—500 m) — bu yerda ustini qalin çökindi jinslar qoplagan tekisliklar asosiy örin tutadi; 2) çekkadagi qirlar — şim. da Azande yoki Banda qirlari va Angola yassitoğliklari (balandligi şim. va garbida 500—1000 m, jan.da 1000 m dan ortiq), bu yerlarda usti bir oz pastbaland peneplenlar va yassi qirlar köp uçraydi. Köp qismida qad. kristall jinsli zamini yer yuzasiga çiqib yotadi. Sönmagan Kamerun vulkani (4070 m) atrofida relyef ayniqsa pastbaland; 3) Atlantika böyi akku-mulyativ pasttekisligi. 3° ş.k. b-n 2— 3° j.k. orasida, iqlimi ekvatorial iqlim, yil böyi sernam. Yillik yoğin 1500 mm dan ortiq (Kamerunning ğarbiy yon bağrida 10000 mm dan köproq); şim. va jan.da subekvatorial iqlim, yoğin yozda yoğadi (yiliga 1000 mm dan köp), Atlantika sohilida Lopes burnidan jan. da tropik iqlim; yoğin 200— 300 mm. Harorat hamma joyda yuqori (25—28°). Dare köp, hammasi sersuv. Eng yirik daryolari — Kongo (Zair) va uning irmoklari (Ubangi, Kasai va b.), Sanaga, Ogove, Kvanza. Daryolar gidroenergiyaga boy. Ekvatorial iqlim zonasida doim yaşil ekvatorial örmonlar bor, şim. va jan.da quruq mavsumda barg taşlaydigan örmonlar va böliq ugli savannalar uçraydi. Lundakatanga qirlarida barg tökadigan savanna, Kongo daryosi etagidan jan.da tipik savanna örmonlari, daryo etaklarida mangra çakalakzorlari bor. Kamerun toğida toğ-örmon va toğötloq ösimliklari ösadi. Hayvonot dunyosi Efiopiya oblastiga mansub. M.A. da Kamerun, Markaziy Afrika Respublikasi, Gabon, Kongo Demokratik Respublikasi, Kongo Respublikasi, Zambiya, Çad, Angola, Ekvatorial Gvineya, San-Tome va Prinsipi davlatlari joylaşgan.