Markaziy tekisliklar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 230-b. — ziyouz.com
Markaziy tekisliklar - Şim. Amerikaning örta qismidagi tekisliklar (AKŞ va Kanada hududida), şarqsa Appalaçi toğlari, ğarbda Buyuk tekisliklar, şim. va şim.-şarqda Lavrentiy qirlari va jan.da Meksika böyi pasttekisligi oraliğida. Şim. Amerika platformasining jan. qismiga töğri keladi. Aksari qismining bal. 150—500 m. Hududining 40° ş.k.dan şimolini törtlamçi davrda muzlik qoplagan, relyefi sertepa, köl köp. Buyuk kullar, Vinnipeg, Manitoba va b. köllar bor. Iklimi mö'tadil kontinental, eng jan.da subtropik ikdim. Yanv.ning örtaça t-rasi şim.da — 20°, jan.da 4°, iyulniki 19—26°. Yozi iliq, seryomğir. Yillik yoğin 400—1200 mm. M.t.hududining 3/4 qismi q.x.da foydalaniladi: yaylov, qaydaladigan yerlar, boğlar, aholi punktlaridan iborat. Şim. qismi va daryo vodiylarida aralaş va keng bargli örmonlar uçraydi. Foydali qazilmalardan toşkömir, neft, qörğoşin, rux rudasi konlari bor. M.t. AQŞ va Kanadaning muhim q.x. (ğallaçilik va çorvaçilik) rayonlaridan. M.t.da Çikago, Detroyt, Klivlend ş. aglomeratsiyalari joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРКАЗИЙ ТЕКИСЛИКЛАР - Шим. Американинг ўрта қисмидаги текисликлар (АКШ ва Канада ҳудудида), шарқца Аппалачи тоғлари, ғарбда Буюк текисликлар, шим. ва шим.-шарқда Лаврентий қирлари ва жан.да Мексика бўйи пасттекислиги оралиғида. Шим. Америка платформасининг жан. қисмига тўғри келади. Аксари қисмининг бал. 150—500 м. Ҳудудининг 40° ш.к.дан шимолини тўртламчи даврда музлик қоплаган, рельефи сертепа, кўл кўп. Буюк куллар, Виннипег, Манитоба ва б. кўллар бор. Иклими мўътадил континентал, энг жан.да субтропик икдим. Янв.нинг ўртача т-раси шим.да — 20°, жан.да 4°, июлники 19—26°. Ёзи илиқ, серёмғир. Йиллик ёғин 400—1200 мм. М.т.ҳудудининг 3/4 қисми қ.х.да фойдаланилади: яйлов, қайдаладиган ерлар, боғлар, аҳоли пунктларидан иборат. Шим. қисми ва дарё водийларида аралаш ва кенг баргли ўрмонлар учрайди. Фойдали қазилмалардан тошкўмир, нефть, қўрғошин, рух рудаси конлари бор. М.т. АҚШ ва Канаданинг муҳим қ.х. (ғаллачилик ва чорвачилик) районларидан. М.т.да Чикаго, Детройт, Кливленд ш. агломерациялари жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.