Markov jarayonlari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 234-b. — ziyouz.com
Markov jarayonlari - tabiatşu-noslik va texnikaning turli sohalarida tatbiq qilinadigan tasodifiy jarayonlar. Radioaktiv moddaning parçalaniş jarayoni unga misol böladi. Biror sistemaning so, holatdan a holatga ötiş ehtimoli P.. (t) faqat t ga boğliq bölib, jarayonning ötişiga boğliq bölmasa, bunday jarayon Markov jarayoni deyiladi. Yuqoridagi şart M.j.ni matematika usullari b-n töla tekşirişga imkon beradi. Mas, radioaktiv moddaning parçalanişida har bir atomning çeksiz kiçik dt vaqt oraliğida parçalaniş ehtimoli adt ga teng bölib, u boşqa atomlarga boğliq emas (parçalaniş jadalligi a modda turiga boğliq koeffitsiyent). M.j. nazariyasi A. A. Markov tadqiqotlari asosida yuzaga kelgan (1907), 1930 y.da A. N. Kolmogorov örgana boşlagan. M.j. nazariyasining rivojlanişi va tatbiqiga T. A. Sarimsoqov, S. H. Sirojiddinov katta hissa köşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРКОВ ЖАРАЁНЛАРИ - табиатшу-нослик ва техниканинг турли соҳаларида татбиқ қилинадиган тасодифий жараёнлар. Радиоактив модданинг парчаланиш жараёни унга мисол бўлади. Бирор системанинг со, ҳолатдан а ҳолатга ўтиш эҳтимоли P.. (t) фақат t га боғлиқ бўлиб, жараённинг ўтишига боғлиқ бўлмаса, бундай жараён Марков жараёни дейилади. Юқоридаги шарт М.ж.ни математика усуллари б-н тўла текширишга имкон беради. Мас, радиоактив модданинг парчаланишида ҳар бир атомнинг чексиз кичик dt вақт оралиғида парчаланиш эҳтимоли adt га тенг бўлиб, у бошқа атомларга боғлиқ эмас (парчаланиш жадаллиги а модда турига боғлиқ коэффициент). М.ж. назарияси А. А. Марков тадқиқотлари асосида юзага келган (1907), 1930 й.да А. Н. Колмогоров ўргана бошлаган. М.ж. назариясининг ривожланиши ва татбиқига Т. А. Саримсоқов, С. Ҳ. Сирожиддинов катта ҳисса кўшган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.