Marmar dengizi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 239-b. — ziyouz.com
Marmar dengizi - Atlantika okeanining qurukliklar örtasidagi dengizi. Yevropa b-n Kiçik Osiyo ya.o. oralirida. Bosfor böğozi orqali Kora dengiz b-n, Dardanel böğozi orqali Egey dengizi b-n tutaşgan. Mayd. 12 ming km2. Uz. 280 km, eni 80 km gaça. Eng çuqur joyi 1273 m. Yer pustila katta siniklar paydo bölişi natijasida vujudga kelgan. Sohillari, asosan, toğli, jan. va şim. da kuçli parçalangan. Şim. qirğoklariga yaqin joylarda suv osti rifi kup. Marmar, Şahzoda o.lari va b. orollar bor. Dengiz qişda ham muzlamaydi. Suvining yuza qismidagi t-rasi qişda 8—9°, yezda 29° gaça kötariladi. Şörligi şim.da 20%o dan jan.da 25—26%o gaça. M.d. ning gidrologik rejimi suvning böğozlar orqali Qora va Egey dengizlari suvi b-n almaşinib turişiga boğliq. M.d.ning ösimlik va hayvonlari Örta dengiznikiga öxşaş. Baliq (skumbriya) ovlanadi. M.d. orqali Qora dengizdan Örta dengizga boriladigan muhim aloqa yöllari ötgan. Şim. sohilida Istan-bul ş. joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРМАР ДЕНГИЗИ - Атлантика океанининг қурукликлар ўртасидаги денгизи. Европа б-н Кичик Осиё я.о. оралирида. Босфор бўғози орқали Кора денгиз б-н, Дарданел бўғози орқали Эгей денгизи б-н туташган. Майд. 12 минг км2. Уз. 280 км, эни 80 км гача. Энг чуқур жойи 1273 м. Ер пустила катта синиклар пайдо бўлиши натижасида вужудга келган. Соҳиллари, асосан, тоғли, жан. ва шим. да кучли парчаланган. Шим. қирғокларига яқин жойларда сув ости рифи куп. Мармар, Шаҳзода о.лари ва б. ороллар бор. Денгиз қишда ҳам музламайди. Сувининг юза қисмидаги т-раси қишда 8—9°, езда 29° гача кўтарилади. Шўрлиги шим.да 20%о дан жан.да 25—26%о гача. М.д. нинг гидрологик режими сувнинг бўғозлар орқали Қора ва Эгей денгизлари суви б-н алмашиниб туришига боғлиқ. М.д.нинг ўсимлик ва ҳайвонлари Ўрта денгизникига ўхшаш. Балиқ (скумбрия) овланади. М.д. орқали Қора денгиздан Ўрта денгизга бориладиган муҳим алоқа йўллари ўтган. Шим. соҳилида Истан-бул ш. жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.