Marokaş çigirtkasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 248-b. — ziyouz.com
Marokaş çigirtkasi (Docios-taurus maroccanus Thumb.) — töğriqanotlilar turkumiga mansub haşarot. Tanasining uz. 2,5—4,2 sm, qizğişsariq. Oç-qönğir tusli old kökragidagi «x» harfiga öxşaş oq naqşi b-n boşqa çigirtkalardan farq qiladi. Közaçasida 18—42 ta tuxum böladi. Liçinkalari 5 yoş davomida rivojlanadi. Tuxumdan liçinkalari, odatda, apr.ning 1-yarmida yoki birmunça keçroq çiqadi. May oyida qanot çiqaradi. Bir tödadagi liçinkalarning qanot çiqarişi uçun 7—10 kun kerak. Şundan 8—10 kun ötgaç, ular uruğlanadi va tuxum qöya boşlaydi. M. ç. galagala bölib hayot keçiradi. Liçinka tödalari daşt tomondan keng kölamda harakatlanib, ekinlarga yopiriladi (şuning uçun köpinça uni daşt çigirtkasi deb ham ataşadi). Dehqonçilik mintaqalarida keng tarqalgan. Q.x. ekinlarining xavfli zararkunandasi.
M.ç.ning tabiiy kuşandalaridan biri şaqşaqlar oilasiga mansub quş — soçdir. Bu quşlar ba'zan çigirtkalarning ayrim tuda va galalarini yeb, butunlay yöq qiladi.
Kuraş ç oral ar i : qöriq va taşlandiq yerlarni özlaştiriş; sumitsidinning 20%li emulgirlanuvçi kon-sentratsiyasi (0,2—0,3 kg/ga) yoki detsisning 25% li emulgirlanuvçi konsentratsiyasini (0,2—0,5 kg/ga) purkaş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРОКАШ ЧИГИРТКАСИ (Docios-taurus maroccanus Thumb.) — тўғриқанотлилар туркумига мансуб ҳашарот. Танасининг уз. 2,5—4,2 см, қизғишсариқ. Оч-қўнғир тусли олд кўкрагидаги «х» ҳарфига ўхшаш оқ нақши б-н бошқа чигирткалардан фарқ қилади. Кўзачасида 18—42 та тухум бўлади. Личинкалари 5 ёш давомида ривожланади. Тухумдан личинкалари, одатда, апр.нинг 1-ярмида ёки бирмунча кечроқ чиқади. Май ойида қанот чиқаради. Бир тўдадаги личинкаларнинг қанот чиқариши учун 7—10 кун керак. Шундан 8—10 кун ўтгач, улар уруғланади ва тухум қўя бошлайди. М. ч. галагала бўлиб ҳаёт кечиради. Личинка тўдалари дашт томондан кенг кўламда ҳаракатланиб, экинларга ёпирилади (шунинг учун кўпинча уни дашт чигирткаси деб ҳам аташади). Деҳқончилик минтақаларида кенг тарқалган. Қ.х. экинларининг хавфли зараркунандаси.
М.ч.нинг табиий кушандаларидан бири шақшақлар оиласига мансуб қуш — сочдир. Бу қушлар баъзан чигирткаларнинг айрим туда ва галаларини еб, бутунлай йўқ қилади.
Кураш ч орал ар и : қўриқ ва ташландиқ ерларни ўзлаштириш; сумицидиннинг 20%ли эмульгирланувчи кон-центрацияси (0,2—0,3 кг/га) ёки дециснинг 25% ли эмульгирланувчи концентрациясини (0,2—0,5 кг/га) пуркаш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.