Marr Nikolay Yakovleviç
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 249-b. — ziyouz.com
Marr Nikolay Yakovleviç [1864.12 (1865.6.1), Kutaisi - 1934.20.12, Leningrad] — şarqşunos, tilşunos olim. Rossiya FA akad. (1912). Peterburg untining şarqşunoslik f-tini tugatgan (1890). Tadqiqotlarini armangruzin tilining genetik aloqalarini örganişdan boşlagan («Arman va gruzin filol. böyiça matnlar va izlanişlar», l-13-a.larböyiça; 1900-13). M., şuningdek, Kavkaz tillari (kartvel, abxaz va b.), tarixi, arxeologiyasi va etnografiyasi sohalarida asarlar yozgan. Kartvel tillari grammatikasini örganiş jarayonida bu tillarning jahondagi boşqa tillar b-n qarindoşligini aniqlaşga uringan va bir qator faraziyalar (kartvel tillarining semit, bask va b. tillar b-n qarindoşligi)ni bayon etgan. Ammo bu faraziyalari ilmiy tilşunoslik faktlari b-n mos kelmagaç, mutlaqo yangi lingvistik nazariyani — «yafetik nazariya» ni ilgari surgan (lekin bu nazariya ham umum tomonidan qabul qilinmagan). M. til va jamiyat, til va tafakkur munosabati muammolarini örganiş tilşunoslik taraqqiyoti uçun muhim ahamiyatga ega ekanligini ta'kidlagan. M. bir qator tillarni örganiş va yozuvi bölmagan tillarning yozuvlarini yaratiş sohasida köp işlar qilgan.
Ad.: Izbranniye raboti, t. 1—5, M. — L., 1933-37.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРР Николай Яковлевич [1864.12 (1865.6.1), Кутаиси - 1934.20.12, Ленинград] — шарқшунос, тилшунос олим. Россия ФА акад. (1912). Петербург унтининг шарқшунослик ф-тини тугатган (1890). Тадқиқотларини армангрузин тилининг генетик алоқаларини ўрганишдан бошлаган («Арман ва грузин филол. бўйича матнлар ва изланишлар», l-13-а.ларбўйича; 1900-13). М., шунингдек, Кавказ тиллари (картвель, абхаз ва б.), тарихи, археологияси ва этнографияси соҳаларида асарлар ёзган. Картвель тиллари грамматикасини ўрганиш жараёнида бу тилларнинг жаҳондаги бошқа тиллар б-н қариндошлигини аниқлашга уринган ва бир қатор фаразиялар (картвель тилларининг семит, баск ва б. тиллар б-н қариндошлиги)ни баён этган. Аммо бу фаразиялари илмий тилшунослик фактлари б-н мос келмагач, мутлақо янги лингвистик назарияни — «яфетик назария» ни илгари сурган (лекин бу назария ҳам умум томонидан қабул қилинмаган). М. тил ва жамият, тил ва тафаккур муносабати муаммоларини ўрганиш тилшунослик тараққиёти учун муҳим аҳамиятга эга эканлигини таъкидлаган. М. бир қатор тилларни ўрганиш ва ёзуви бўлмаган тилларнинг ёзувларини яратиш соҳасида кўп ишлар қилган.
Ад.: Избранные работы, т. 1—5, М. — Л., 1933-37.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.