Mart qönğizi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 252-b. — ziyouz.com
Mart qönğizi MART QÖNĞIZI, mart buzoq-boşi qönğizi (Melolontha aftlict Ball.) — zararkunanda qönğiz. Mevali, örmon, manzarali daraxtlarni, sabzavot va b. ekinlarni zararlaydi. M. q. uz. 2,5 sm. Jigarrang, tanasining usti mayda oq rangli tangaçalar b-n qoplangan. Erkak qönğizlar urğoçilaridan möylovlari b-n ajralib turadi. Tuxumi oq, oval, kattaligi 4 mm. Liçinkasi oq yoki oçsarğiş. Ğumbagi oqsarğiş, yozning ikkinçi yarmida ğumbaklari qönğizga aylanadi, qönğizlari qişlab çiqadi. Mart oyidan boşlab, apr. oxirigaça uçib çiqadi. Qişlab çiqqan qönğizlari 2—3 haftadan keyin daraxtlar tagiga — soya joylardagi tuproqning ustki qatlamiga 1 ta yoki 2—3 tadan 30 tagaça tuxum qöyadi. Tuxumdan liçinkalar bir yarim oydan söng çiqadi va ösimliklarning ildizi b-n ovqatlanib, şu joyida qişlab qoladi. Qişlab çiqqan 1-yoşdagi liçinkalari pöst taşlab, 2-yoşga ötadi va mavsum davomida köp zarar keltiradi. M.q. 4 yilda 1 marta avlod qoldiradi.
Kuraş çoralari : M. q.ning daraxt yoki ekinlarni zararlaşi aniqlanganda qator oralariga işlov beriladi, köçatlar atrofiga detsis (2,5%) preparati (0,7 kg/ ga) sepiladi. Haydaş vaqtida tuproq betiga çiqib qolgan buzoqboşilar qölda terib olib, yöqotiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРТ ҚЎНҒИЗИ, март бузоқ-боши қўнғизи (Melolontha aftlict Ball.) — зараркунанда қўнғиз. Мевали, ўрмон, манзарали дарахтларни, сабзавот ва б. экинларни зарарлайди. М. қ. уз. 2,5 см. Жигарранг, танасининг усти майда оқ рангли тангачалар б-н қопланган. Эркак қўнғизлар урғочиларидан мўйловлари б-н ажралиб туради. Тухуми оқ, овал, катталиги 4 мм. Личинкаси оқ ёки очсарғиш. Ғумбаги оқсарғиш, ёзнинг иккинчи ярмида ғумбаклари қўнғизга айланади, қўнғизлари қишлаб чиқади. Март ойидан бошлаб, апр. охиригача учиб чиқади. Қишлаб чиққан қўнғизлари 2—3 ҳафтадан кейин дарахтлар тагига — соя жойлардаги тупроқнинг устки қатламига 1 та ёки 2—3 тадан 30 тагача тухум қўяди. Тухумдан личинкалар бир ярим ойдан сўнг чиқади ва ўсимликларнинг илдизи б-н овқатланиб, шу жойида қишлаб қолади. Қишлаб чиққан 1-ёшдаги личинкалари пўст ташлаб, 2-ёшга ўтади ва мавсум давомида кўп зарар келтиради. М.қ. 4 йилда 1 марта авлод қолдиради.
Кураш чоралари : М. қ.нинг дарахт ёки экинларни зарарлаши аниқланганда қатор ораларига ишлов берилади, кўчатлар атрофига децис (2,5%) препарати (0,7 кг/ га) сепилади. Ҳайдаш вақтида тупроқ бетига чиқиб қолган бузоқбошилар қўлда териб олиб, йўқотилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.