Martin Haydegger
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 49–50-b. — ziyouz.com
Haydegger Martin (1889.26.9 — Meskirx, Baden -1976.26.5) — nemis faylasufi-ekzi-stensialist. 1928—45 y.larda Frey-burg, keyin Breysgau un-tlarida prof. Gusserlnint şogirdi va izdoşi bölgan bölsa-da, asta-sekin undan uzoklaşa bordi. Borliq haqidagi ta'limot («fundamental ontologiya») ni rivojlantirdi; bu ta'limot asosida haqiqiy mavjudlik (ekzistensiya) bilan kundalik. oddiy dunyoni qarama-qarşi qöyiş yotadi; H. fikriça, borliqning ma'nosini anglab yetiş inson mavjudligining bebaqoligini fahmlaş bilan boğliqdir. H.ga köra, borliqning, inson şaklining öziga xos xususiyati şundan iboratki, u nafaqat borliqning boşqa körinişlarini, balki özini özi bilişga ham qodir. Şuningdek, inson borliqning boşqa şakllari bilan turli munosabatlar örnatiş xususiyatiga ega. Şuning uçun ham bunday borliq, ya'ni inson ekzistensiyasi — ontologiyaning poy-devori bölmoği kerak. H. ta'limoti va u yaratgan öziga xos atamalar hoz. zamon tafakkuri, xususan Yevropa fal-safasi uçun kuçli turtki böldi.
Asosiy asarlari; «Borliq va zamon» (1927), «Kant va metafizika muammosi» (1929), «Zamon olam manzarasida» (1938), «Buriliş» (1949), «Texnika haqidagi masala» (1953), «Metafizi-kaga_ kiriş» (1953).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАЙДЕГГЕР Мартин (1889.26.9 — Мескирх, Баден -1976.26.5) — немис файласуфи-экзи-стенциалист. 1928—45 й.ларда Фрей-бург, кейин Брейсгау ун-тларида проф. Гуссерлнинт шогирди ва издоши бўлган бўлса-да, аста-секин ундан узоклаша борди. Борлиқ ҳақидаги таълимот («фундаментал онтология») ни ривожлантирди; бу таълимот асосида ҳақиқий мавжудлик (экзистенция) билан кундалик. оддий дунёни қарама-қарши қўйиш ётади; Ҳ. фикрича, борлиқнинг маъносини англаб етиш инсон мавжудлигининг бебақолигини фаҳмлаш билан боғлиқдир. Ҳ.га кўра, борлиқнинг, инсон шаклининг ўзига хос хусусияти шундан иборатки, у нафақат борлиқнинг бошқа кўринишларини, балки ўзини ўзи билишга ҳам қодир. Шунингдек, инсон борлиқнинг бошқа шакллари билан турли муносабатлар ўрнатиш хусусиятига эга. Шунинг учун ҳам бундай борлиқ, яъни инсон экзистенцияси — онтологиянинг пой-девори бўлмоғи керак. Ҳ. таълимоти ва у яратган ўзига хос атамалар ҳоз. замон тафаккури, хусусан Европа фал-сафаси учун кучли туртки бўлди.
Асосий асарлари; «Борлиқ ва замон» (1927), «Кант ва метафизика муаммоси» (1929), «Замон олам манзарасида» (1938), «Бурилиш» (1949), «Техника ҳақидаги масала» (1953), «Метафизи-кага_ кириш» (1953).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.