Marvon
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 202–203-b. — ziyouz.com
Marvon — umaviylar sulolasidan bölgan 2-xalifaning ismi. M. I (623— 685) Usmon ibn Affonning yaqin kişisi bölgan. Usmon öldirilgaç, qoçişga majbur bölgan. Muoviya II va-fot etgaç (684), qonuniy xalifa Xolid ibn Yazid I baloğat yoşiga yetguniga qadar taxtga ötirgan. Raqibi Abdulloh ibn Zubayrning sarkardalari ustidan ğalaba qozongan va Suriya, Misr va Mesopotamiyada xalifa sifatida tan olingan. Biroq öğli Abdulmalikni öziga valiaxd qilib belgilaganida Xolidning onasi tomonidan böğib öldirilgan. M. II (688—750), M. I ning nabirasi. Dastlab (734—744) Armanistonda noib bölgan, söngra xalifa Valid III ning qasoskori sifatida tanilgan, xalifalikka saylangan (744) va Ğaron ş.ni qarorgoh qilgan. Harbiy iqtidori tufayli Suriya va Iroqdagi köplab raqiblari (ayniqsa, xorijiylar) ustidan ğalaba qozongan. Lekin abbosiylar xonadoniga mansub Ibrohimni qatl etişi b-n uşbu xonadon a'zolarining qözğolon kötarişlariga sababçi bölgan. Arbela ş. yaqinidagi Zob daryosi böyida Abul Abbos sarkardasi Abu Muslim tomonidan yengilgaç (750), Misrga qoçgan va u yerda xristian qibtiy tomonidan öldirilgan. M. II ölimi b-n Umaviylar xalifaligining Osiyodagi hukmronligi barham topgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРВОН — умавийлар сулоласидан бўлган 2-халифанинг исми. М. I (623— 685) Усмон ибн Аффоннинг яқин кишиси бўлган. Усмон ўлдирилгач, қочишга мажбур бўлган. Муовия II ва-фот этгач (684), қонуний халифа Холид ибн Язид I балоғат ёшига етгунига қадар тахтга ўтирган. Рақиби Абдуллоҳ ибн Зубайрнинг саркардалари устидан ғалаба қозонган ва Сурия, Миср ва Месопотамияда халифа сифатида тан олинган. Бироқ ўғли Абдулмаликни ўзига валиахд қилиб белгилаганида Холиднинг онаси томонидан бўғиб ўлдирилган. М. II (688—750), М. I нинг набираси. Дастлаб (734—744) Арманистонда ноиб бўлган, сўнгра халифа Валид III нинг қасоскори сифатида танилган, халифаликка сайланган (744) ва Ғарон ш.ни қароргоҳ қилган. Ҳарбий иқтидори туфайли Сурия ва Ироқдаги кўплаб рақиблари (айниқса, хорижийлар) устидан ғалаба қозонган. Лекин аббосийлар хонадонига мансуб Иброҳимни қатл этиши б-н ушбу хонадон аъзоларининг қўзғолон кўтаришларига сабабчи бўлган. Арбела ш. яқинидаги Зоб дарёси бўйида Абул Аббос саркардаси Абу Муслим томонидан енгилгач (750), Мисрга қочган ва у ерда христиан қибтий томонидан ўлдирилган. М. II ўлими б-н Умавийлар халифалигининг Осиёдаги ҳукмронлиги барҳам топган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.