Marzbon
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 213–214-b. — ziyouz.com
Marzbon MARZBON, Marzubon (fors, marz — çegara, çiziq, ma'lum bir joy; bon — soqçi, qöriqçi) — Qad. Eronda viloyat hukmdori unvoni. Dastlab M. istilohi çegaraga yondoş ma'muriy birlik hokimini ifodalaş uçun qöllanilgan. Arabça, forsça vaturkiyça tarixiybadiiy asarlar matnida M. közga taşlanadi. Eski arman obidalarida «Marzpan», «Marzvan», suryoniy yodgorliklarida «Marzbono», «Marza-bono» fonetik şakllari qöllanişda bölgan. Sosoniylar Eronida çegara viloyati hokimi hisoblanmiş M.ning imtiyozi özga viloyat hokimlariga nisbatan ança kengroqbölgan. M.lar Şarqiy Armanistonni sosoniylar hukmronligi barham topgaç, 428 y.dan, Şarqiy Gruziyani esa sosoniylarga qarşi qözğolon bostirilgandan söng, 523 y.dan idora etganlar. Unga zarur paytlarda mustaqil siyosat yuritiş huquqi berilgan. M.lar, köpinça, şoh xonadoniga mansub bölib, joylarda ma'muriy, harbiy va sud hokimiyatiga ega edilar. Alişer Navoiy asarlari tilida M. soqçi, çegaraçi ma'nosida işlatilgan. «Boburnoma»da çegara viloyati hokimi sarhadbegi terminbirikmasi b-n anglaşilgan. Xiva xonligada M. qal'a boşliği vazifasini ado etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРЗБОН, Марзубон (форс, марз — чегара, чизиқ, маълум бир жой; бон — соқчи, қўриқчи) — Қад. Эронда вилоят ҳукмдори унвони. Дастлаб М. истилоҳи чегарага ёндош маъмурий бирлик ҳокимини ифодалаш учун қўлланилган. Арабча, форсча ватуркийча тарихийбадиий асарлар матнида М. кўзга ташланади. Эски арман обидаларида «Марзпан», «Марзван», сурёний ёдгорликларида «Марзбоно», «Марза-боно» фонетик шакллари қўлланишда бўлган. Сосонийлар Эронида чегара вилояти ҳокими ҳисобланмиш М.нинг имтиёзи ўзга вилоят ҳокимларига нисбатан анча кенгроқбўлган. М.лар Шарқий Арманистонни сосонийлар ҳукмронлиги барҳам топгач, 428 й.дан, Шарқий Грузияни эса сосонийларга қарши қўзғолон бостирилгандан сўнг, 523 й.дан идора этганлар. Унга зарур пайтларда мустақил сиёсат юритиш ҳуқуқи берилган. М.лар, кўпинча, шоҳ хонадонига мансуб бўлиб, жойларда маъмурий, ҳарбий ва суд ҳокимиятига эга эдилар. Алишер Навоий асарлари тилида М. соқчи, чегарачи маъносида ишлатилган. «Бобурнома»да чегара вилояти ҳокими сарҳадбеги терминбирикмаси б-н англашилган. Хива хонлигада М. қалъа бошлиғи вазифасини адо этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.