Maşhad

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 327-b. — ziyouz.com

Maşhad — Eronning şim.- şarqiy qismidagi şahar. Xuroson ostonining ma'muriy markazi. Kaşafrud daryosi vodiysida. Aholisi 1,9 mln. kişi (1998). Tehron — Maşhad t. y.ning oxirgi st-yasi. Avtomobil yöllari tuguni. Mamlakat şim.-şarqiy qismining savdosanoat, siyosiy va madaniy markazi. Metallsozlik, yoğoçsozlik, töqimaçilik (ip gazlama), kön-poyabzal, oziq-ovqat, kimyo sanoati korxonalari mavjud. Quriliş materiallari işlab çiqariladi. Issiqlik elektr st-yasi, un-t bor. Hunarmandçilikda gilam töqiladi, uy-rözğor va zargarlik buyumlari tayyorlanadi.

M. örnida 9-a.da Sanobod qişloği bölgan. M. nomi dastlab arab geograflari asarlarida tilga olingan (10-a. da). Şahar 11—12-a.larda ğaznaviylar va saljuqiylar qöl ostida bölgan. 13- a. oxirida möğullar hujumi natijasida şaharning köp qismi buzilgan. 14-a. oxiridan Xurosonning eng yirik şaharlaridan biri. Temuriylar va Safaviylar hukmronligi davrida M. ravnaqtopgan. 1736—47 y.larda Nodirşoh davlatining poytaxti. 1795 y.da M.ni qojarlar egallagan.

M. — şialarning «muqaddas» şahri. Me'moriy yodgorliklaridan Imom Rizo maqbarasi (9-a.). Gavharşod begim masjidi (1405—18), Madrasa, karvonsaroylar saqlangan. Nodirşohmaqbarasi, Rizoşoh bemoristoni 20-a.da qurilgan. Şahar çekkasida fors şoiri A. Firdavsiyning qabri bor (qabr ustiga maqbara qurilgan).

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

МАШҲАД — Эроннинг шим.- шарқий қисмидаги шаҳар. Хуросон остонининг маъмурий маркази. Кашафруд дарёси водийсида. Аҳолиси 1,9 млн. киши (1998). Теҳрон — Машҳад т. й.нинг охирги ст-яси. Автомобиль йўллари тугуни. Мамлакат шим.-шарқий қисмининг савдосаноат, сиёсий ва маданий маркази. Металлсозлик, ёғочсозлик, тўқимачилик (ип газлама), кўн-пойабзал, озиқ-овқат, кимё саноати корхоналари мавжуд. Қурилиш материаллари ишлаб чиқарилади. Иссиқлик электр ст-яси, ун-т бор. Ҳунармандчиликда гилам тўқилади, уй-рўзғор ва заргарлик буюмлари тайёрланади.

М. ўрнида 9-а.да Санобод қишлоғи бўлган. М. номи дастлаб араб географлари асарларида тилга олинган (10-а. да). Шаҳар 11—12-а.ларда ғазнавийлар ва салжуқийлар қўл остида бўлган. 13- а. охирида мўғуллар ҳужуми натижасида шаҳарнинг кўп қисми бузилган. 14-а. охиридан Хуросоннинг энг йирик шаҳарларидан бири. Темурийлар ва Сафавийлар ҳукмронлиги даврида М. равнақтопган. 1736—47 й.ларда Нодиршоҳ давлатининг пойтахти. 1795 й.да М.ни қожарлар эгаллаган.

М. — шиаларнинг «муқаддас» шаҳри. Меъморий ёдгорликларидан Имом Ризо мақбараси (9-а.). Гавҳаршод бегим масжиди (1405—18), Мадраса, карвонсаройлар сақланган. Нодиршоҳмақбараси, Ризошоҳ бемористони 20-а.да қурилган. Шаҳар чеккасида форс шоири А. Фирдавсийнинг қабри бор (қабр устига мақбара қурилган).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.