Maşina tili
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 320–321-b. — ziyouz.com
Maşina tili - EHM va kompyuterlar uçun dasturlar (programmalar) tuziş «tili»; eng sodda algoritmik til. Uning mazmuni va kridalari raqamli hisoblaş maşinalari va kompyuterlarda işlab çiqiladi. Asosiy mohiyati axborotlar (dastlabki ma'lumotlar, rakamlar) ni kodlaşdan iborat. M. t. timsollari — ikkilik sanok, tizimi (sakkizlik va ön oltilik sa-noq tizimiga ötkazib), odatda, timsollar, adreslar, amallar kodi va buyruq belgilariga guruxlanadi. Buyruqlardan masala algoritmlari amalga oşiruvçi dasturlar tuziladi. Dasturda har qaysi masala algoritmini amalga oşiriş uçun aniq buyruklar bölişi kerak: sonlar xotira qurilmasining qaysi uyasida saqlanişi, sonlarni işlatiş va jönatiş yöllari, hisoblaş natijalari qayerda saqlanişi aniq körsatiladi. M. t.ning asosiy kamçiligi bir turdagi EHM va kom-pyuterlar uçun tuzilgan dasturlar boşqa turlardagilari uçun yaramaydi. Dasturlar tuziş uçun juda köp M. t. yaratilgan — algol, fortran, kobol, simula va b. Ularning har biri uçun maşina dasturini qayta tuzuvçi translyator mavjud. Ikkilik sanoq tizimidan köra mukammalroq yuqori darajadagi M. t. sifatida blok sxemalardan foydalaniladi (q. Programmapaş).
Ad.: A'zamov A., Yöldoşev A., Beysik MSX, T., 1993.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАШИНА ТИЛИ - ЭҲМ ва компьютерлар учун дастурлар (программалар) тузиш «тили»; энг содда алгоритмик тил. Унинг мазмуни ва кридалари рақамли ҳисоблаш машиналари ва компьютерларда ишлаб чиқилади. Асосий моҳияти ахборотлар (дастлабки маълумотлар, ракамлар) ни кодлашдан иборат. М. т. тимсоллари — иккилик санок, тизими (саккизлик ва ўн олтилик са-ноқ тизимига ўтказиб), одатда, тимсоллар, адреслар, амаллар коди ва буйруқ белгиларига гурухланади. Буйруқлардан масала алгоритмлари амалга оширувчи дастурлар тузилади. Дастурда ҳар қайси масала алгоритмини амалга ошириш учун аниқ буйруклар бўлиши керак: сонлар хотира қурилмасининг қайси уясида сақланиши, сонларни ишлатиш ва жўнатиш йўллари, ҳисоблаш натижалари қаерда сақланиши аниқ кўрсатилади. М. т.нинг асосий камчилиги бир турдаги ЭҲМ ва ком-пьютерлар учун тузилган дастурлар бошқа турлардагилари учун ярамайди. Дастурлар тузиш учун жуда кўп М. т. яратилган — алгол, фортран, кобол, симула ва б. Уларнинг ҳар бири учун машина дастурини қайта тузувчи транслятор мавжуд. Иккилик саноқ тизимидан кўра мукаммалроқ юқори даражадаги М. т. сифатида блок схемалардан фойдаланилади (қ. Программапаш).
Ад.: Аъзамов А., Йўлдошев А., Бейсик MSX, Т., 1993.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.