Maşina vaqti
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 318–319-b. — ziyouz.com
Maşina vaqti — maşina [agregat, apparat, stanok, transport vositasi, EHM (kompyuter)] yordamida mehnat predmeti yoki axborotning şakli, holati yoki hajmi özgarişini amalga oşiriş yoki transport vositasining muayyan yölni bosib ötişi uçun bevosita ketgan vaqt. «M. v.» tuşunçasi, odatda, maşinadan foydalaniş va texnologiyani joriy qiliş samaradorligini tahlil qilişda, mehnatni meyorlaşda qöllaniladi. M. v. mi-nutlar va ba'zan soatlarda ölçanadi, hisoblagiçlar, xronometraj va fotografiya yordamida tanlama usulda hisobga olinadi. M. v. texnologik jarayonning turiga, xom aşyo va materiallarning sifatiga, maşinaning xiliga, mehnatning mexanizatsiyalaştirilişi va avtomatlaştirilişi darajasiga, transport vositalari uçun yölning sifati va b. omillarga boğliq böladi. Işlab çikariş jarayonlarini jadallaştiriş, ilgor texnikani joriy qiliş, i.ç.da fantexnika yutuklaridan foydalaniş va b. tadbirlar natijasida ayrim opera-siyalarni bajariş uçun sarflanadigan M. v. qisqaradi. Yordamçi jarayonlarni qisqartiriş hisobiga maşinaning umumiy iş balansida M. v. uluşini oşiriş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАШИНА ВАҚТИ — машина [агрегат, аппарат, станок, транспорт воситаси, ЭҲМ (компьютер)] ёрдамида меҳнат предмети ёки ахборотнинг шакли, ҳолати ёки ҳажми ўзгаришини амалга ошириш ёки транспорт воситасининг муайян йўлни босиб ўтиши учун бевосита кетган вақт. «М. в.» тушунчаси, одатда, машинадан фойдаланиш ва технологияни жорий қилиш самарадорлигини таҳлил қилишда, меҳнатни меъёрлашда қўлланилади. М. в. ми-нутлар ва баъзан соатларда ўлчанади, ҳисоблагичлар, хронометраж ва фотография ёрдамида танлама усулда ҳисобга олинади. М. в. технологик жараённинг турига, хом ашё ва материалларнинг сифатига, машинанинг хилига, меҳнатнинг механизациялаштирилиши ва автоматлаштирилиши даражасига, транспорт воситалари учун йўлнинг сифати ва б. омилларга боғлиқ бўлади. Ишлаб чикариш жараёнларини жадаллаштириш, илгор техникани жорий қилиш, и.ч.да фантехника ютукларидан фойдаланиш ва б. тадбирлар натижасида айрим опера-цияларни бажариш учун сарфланадиган М. в. қисқаради. Ёрдамчи жараёнларни қисқартириш ҳисобига машинанинг умумий иш балансида М. в. улушини ошириш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.