Maşina zali
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 319–320-b. — ziyouz.com
Maşina zali (elektr stansiyada) — st-ya binosining elektr energiya işlab çiqaradigan agregatlar (elektr generatorlar, turbinalar va dizellar hamda yordamçi jihozlar) joylaştiriladigan qismi. Issiklik elektr st-yalari, atom elektr st-yalari, gidroelektr st-yalari (GES), gaz-turbinali, dizel va geotermal elektr st-yalarida, ularga örnatilgan jihozlarning turlari va joylaştirilişi böyiça M.z. bir-biridan farq qiladi. Turbina agregatlarining joylaşişi böyiça M. z. köndalang va böylama xillarga bölinadi. M. z.da turbina va generatorlar temir-beton yoki metall poydevorlarga örnatiladi. Poydevorning balandligi örnatiladigan jihozlarning quvvati va tuzilişiga boğliq böladi. Poydevorning yuqori qismida turbina agregatlari, pastki qismida kondensatorlar joylaşadi. Issiklik elektr st-yalarining M. z.da turbina agregatlari, but turbinalari, kondensatorlar, regeneratsiyalaş tizimi, nasoslar, elektr st-yaning öz ehtiyojlari uçun möljallangan jihozlar joylaşadi. AES dagi M. z.da oraliq separatorlar va buğni öta qizdirgiçlar ham böladi. Gaz turbinali va dizel elektr st-yalarida M.z. boş korpusning asosiy qismi hisoblanib, unda barça iş jihozlari: gaz turbinalari, dizellar, generatorlar, kompressorlar, yurgizib yuboriş dvigatellari, yoniş kameralari joylaşadi. Gidroakkumulyatsiyalovçi elektr st-ya (GAES)ning ikki maşinali sxemada işlaydigan M. z.da — özgartiruvçi gidroagregatlar, uç maşinali sxemada işlaydiganida turbina, generator, nasos örnatiladi. GES lardagi M.z.da gidroagregatlar, aylaniş tezligini rostlagiç, moy bosimli qurilmalar, gidroagregatlarni avtomatik boşkariş va rostlaş şçitlari joylaşadi. M. z.ning eni va uzunligi, agregatlarning soni, ölçamlari, agregatlar orasidagi masofaga qarab aniqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАШИНА ЗАЛИ (электр станцияда) — ст-я биносининг электр энергия ишлаб чиқарадиган агрегатлар (электр генераторлар, турбиналар ва дизеллар ҳамда ёрдамчи жиҳозлар) жойлаштириладиган қисми. Иссиклик электр ст-ялари, атом электр ст-ялари, гидроэлектр ст-ялари (ГЭС), газ-турбинали, дизель ва геотермаль электр ст-яларида, уларга ўрнатилган жиҳозларнинг турлари ва жойлаштирилиши бўйича М.з. бир-биридан фарқ қилади. Турбина агрегатларининг жойлашиши бўйича М. з. кўндаланг ва бўйлама хилларга бўлинади. М. з.да турбина ва генераторлар темир-бетон ёки металл пойдеворларга ўрнатилади. Пойдеворнинг баландлиги ўрнатиладиган жиҳозларнинг қуввати ва тузилишига боғлиқ бўлади. Пойдеворнинг юқори қисмида турбина агрегатлари, пастки қисмида конденсаторлар жойлашади. Иссиклик электр ст-яларининг М. з.да турбина агрегатлари, бут турбиналари, конденсаторлар, регенерациялаш тизими, насослар, электр ст-янинг ўз эҳтиёжлари учун мўлжалланган жиҳозлар жойлашади. АЭС даги М. з.да оралиқ сепараторлар ва буғни ўта қиздиргичлар ҳам бўлади. Газ турбинали ва дизель электр ст-яларида М.з. бош корпуснинг асосий қисми ҳисобланиб, унда барча иш жиҳозлари: газ турбиналари, дизеллар, генераторлар, компрессорлар, юргизиб юбориш двигателлари, ёниш камералари жойлашади. Гидроаккумуляцияловчи электр ст-я (ГАЭС)нинг икки машинали схемада ишлайдиган М. з.да — ўзгартирувчи гидроагрегатлар, уч машинали схемада ишлайдиганида турбина, генератор, насос ўрнатилади. ГЭС лардаги М.з.да гидроагрегатлар, айланиш тезлигини ростлагич, мой босимли қурилмалар, гидроагрегатларни автоматик бошкариш ва ростлаш шчитлари жойлашади. М. з.нинг эни ва узунлиги, агрегатларнинг сони, ўлчамлари, агрегатлар орасидаги масофага қараб аниқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.