Mastit
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 272–273-b. — ziyouz.com
Mastit (yun. mastos — kökrak, siyna) — odam sut bezining yalliğlanişi; kasallik aksariyat tuqqan ayollar va xrmiladorlarda kuzatiladi. Ahyonda çaqaloqlarda, erkaklarda ham uçraydi. M.ga stafilokokklar, streptokokklar, içak tayoqçasi va b. sabab böladi. Ayol organizmidagi surunkali yalliğlaniş kasalliklarida infeksiya gematogen (qon orqali) yoki limfogen (limfa orqali) yöl b-n ötişi ham mumkin. Kökraqsa sut turib qolişi (laktostaz), şuningdek, immunitet pasayişiga olib keladigan holatlar (tugiş), sanitariyagigiyena qoidalariga amal qilmaslik va h.k. M.ning rivojlanişiga imkon beradi. M.ning ötkir (seroz, infiltrativ, abssesslaşgan, flegmonoz, gangrenoz) va surunkali (infiltrativ) xillari farq qilinadi. Kasallikda sut bezi oğriydi va taranglaşadi, zararlangan qism terisi qattiklaşib, qizaradi, bemorning t-rasi kötariladi, ba'zan eti uvişadi. M.ning dastlabki belgilari sut bezi sörğiçining yorilişi va b.) közga taşlanişi b-n vraçga körsatilsa, öz vaqtida oldini oliş mumkin. Ayol homiladorlik vaqtidayoq sut bezini çiniqtirişi va bola emizişga tay-yorlaşi lozim. M.ning oldini olişda çaqaloqni töğri emiziş va sariştalik qoidalariga rioya qiliş muhim. Sut bezida sut turib qolmaslik, bola emganidan keyin sut qolsa, uni soğib taşlaş kerak.
Bemor doridarmonlar b-n davolanadi. Oğirroq hollarda jarrohlik usuli qöllanadi.
Jamşid Narçayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАСТИТ (юн. mastos — кўкрак, сийна) — одам сут безининг яллиғланиши; касаллик аксарият туққан аёллар ва хрмиладорларда кузатилади. Аҳёнда чақалоқларда, эркакларда ҳам учрайди. М.га стафилококклар, стрептококклар, ичак таёқчаси ва б. сабаб бўлади. Аёл организмидаги сурункали яллиғланиш касалликларида инфекция гематоген (қон орқали) ёки лимфоген (лимфа орқали) йўл б-н ўтиши ҳам мумкин. Кўкрақца сут туриб қолиши (лактостаз), шунингдек, иммунитет пасайишига олиб келадиган ҳолатлар (тугиш), санитариягигиена қоидаларига амал қилмаслик ва ҳ.к. М.нинг ривожланишига имкон беради. М.нинг ўткир (сероз, инфильтратив, абсцесслашган, флегмоноз, гангреноз) ва сурункали (инфильтратив) хиллари фарқ қилинади. Касалликда сут бези оғрийди ва таранглашади, зарарланган қисм териси қаттиклашиб, қизаради, беморнинг т-раси кўтарилади, баъзан эти увишади. М.нинг дастлабки белгилари сут бези сўрғичининг ёрилиши ва б.) кўзга ташланиши б-н врачга кўрсатилса, ўз вақтида олдини олиш мумкин. Аёл ҳомиладорлик вақтидаёқ сут безини чиниқтириши ва бола эмизишга тай-ёрлаши лозим. М.нинг олдини олишда чақалоқни тўғри эмизиш ва саришталик қоидаларига риоя қилиш муҳим. Сут безида сут туриб қолмаслик, бола эмганидан кейин сут қолса, уни соғиб ташлаш керак.
Бемор доридармонлар б-н даволанади. Оғирроқ ҳолларда жарроҳлик усули қўлланади.
Жамшид Нарчаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.