Matematik belgilar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 283-b. — ziyouz.com
Matematik belgilar - matematikaga oid bilimlarni yozuvda ifodalaş uçun qöllanadigan belgilar. Tuşunçalarni belgilaş (mas, raqamlar, /, p), yozuvlarni qisqartiriş (+,—, ±, <, >, ±, ye), jumlalarni ixçamlaştirilgan. M. b. matematik tafakkur mahsuli va vositasi bölib, bu fan rivojlanişi jarayonida paydo bölgan va takomillaşib maxsus til darajasiga yetgan. Ayrim raqamlar, qöşiş va ayiriş belgilar kdd. Misrda uçraydi. M.b. Diofant (3-a.), Brahmagupta (7-a.), Abulhasan Qalasadiy (15-a.) asarlarida kengroq qöllangan. Uluğbekning «Ziji jadidi Köragoniy» asarida ham köp atamalarning 1harflaridan belgi sifatida foydalanilgan. 17—18-a.larda Yevropa matematiklari algebraik timsollardan keng foydalana boşlaganlar va bu mat. rivojida, xususan, differensial va integral hisob şakllanişida muhim rol öynagan. Umuman, M. b. faqat yozuvni qisqartiriş vositasigina bölib kolmay, balki timsoliy hisobga aylanib, matematik tafakkurga faol ta'sir körsatadi. Hoz. zamon mat.sining köplab natijalarini rivojlangan va qulay belgilarsiz tasavvur qiliş mumkin emas.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАТЕМАТИК БЕЛГИЛАР - математикага оид билимларни ёзувда ифодалаш учун қўлланадиган белгилар. Тушунчаларни белгилаш (мас, рақамлар, /, п), ёзувларни қисқартириш (+,—, ±, <, >, ±, е), жумлаларни ихчамлаштирилган. М. б. математик тафаккур маҳсули ва воситаси бўлиб, бу фан ривожланиши жараёнида пайдо бўлган ва такомиллашиб махсус тил даражасига етган. Айрим рақамлар, қўшиш ва айириш белгилар кдд. Мисрда учрайди. М.б. Диофант (3-а.), Браҳмагупта (7-а.), Абулҳасан Қаласадий (15-а.) асарларида кенгроқ қўлланган. Улуғбекнинг «Зижи жадиди Кўрагоний» асарида ҳам кўп атамаларнинг 1ҳарфларидан белги сифатида фойдаланилган. 17—18-а.ларда Европа математиклари алгебраик тимсоллардан кенг фойдалана бошлаганлар ва бу мат. ривожида, хусусан, дифференциал ва интеграл ҳисоб шаклланишида муҳим роль ўйнаган. Умуман, М. б. фақат ёзувни қисқартириш воситасигина бўлиб колмай, балки тимсолий ҳисобга айланиб, математик тафаккурга фаол таъсир кўрсатади. Ҳоз. замон мат.сининг кўплаб натижаларини ривожланган ва қулай белгиларсиз тасаввур қилиш мумкин эмас.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.