Matematik statistika
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 284-b. — ziyouz.com
Matematik statistika - statistik ma'lumotlarni töplaş, ularni tizimga soliş, qayta işlaş hamda ulardan ilmiy va amaliy xulosalar çiqariş usullarini örganadigan fan. Statistik ma'lumotlar deganda muayyan (mikdoriy) belgilarga ega bölgan majmualarning elementlari soni haqidagi ma'lumotlar tuşuniladi. Biror majmua elementlarining mu-ayyan belgilari töğrisida şu haqdagi statistik ma'lumotlarga qarab u yoki bu xulosaga keliş usuli statistik usul deyiladi. Bu usul ilm-fanning juda köp sohalarida keng qöllaniladi. Statistik usulning turli sohalardagi tatbiqlarining umumiy xislatlari (biror guruhga kiruvçi elementlarni hisoblaş, mikdoriy belgilarning taqsimotlarini topiş, tanlamalar usulini qöllaş, biror xulosaga keliş uçun zarur bölgan tajribalar sonini ehtimollar nazariyasidan foydalanib topiş, mikdoriy belgilar orasidagi boğlanişlarni anikdaş va h. k.), ya'ni urganilayotgan obyektlarning tabiati ahamiyatsiz bölgan masalalar M. s.ning predmetini taşkil qiladi. Statistik usul köp hollarda ommaviy tasnifli hodisalarni örganiş usuli bölgani uçun ehtimollar nazariyasi bu usulning nazariy asosini taşkil qiladi. M. s. bayoniy statistika, noma'lum parametrlarni baholaş, statistik gipotezalarni tekşiriş, mikdoriy belgilarning statistik boğlanişlarini anikdaş va b. bölimlardan iborat.
Ad.: Vander-Vaarden B. L., Matematiçeskaya statistika, per. s nem., M., 1960; Romanovskiy V.I., Matematiçeskaya statistika, t. 1—2, T., 1961—63; Sirojiddinov S.H., Mamatov M.M., Ehtimollar nazariyasi va matematik statistika, T., 1980; Boçarov P.P., Peçinkin A. V., Teoriya veroyatnostey, Matematiçeskaya statistika, M., 1998.
Tursun Azlarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАТЕМАТИК СТАТИСТИКА - статистик маълумотларни тўплаш, уларни тизимга солиш, қайта ишлаш ҳамда улардан илмий ва амалий хулосалар чиқариш усулларини ўрганадиган фан. Статистик маълумотлар деганда муайян (микдорий) белгиларга эга бўлган мажмуаларнинг элементлари сони ҳақидаги маълумотлар тушунилади. Бирор мажмуа элементларининг му-айян белгилари тўғрисида шу ҳақдаги статистик маълумотларга қараб у ёки бу хулосага келиш усули статистик усул дейилади. Бу усул илм-фаннинг жуда кўп соҳаларида кенг қўлланилади. Статистик усулнинг турли соҳалардаги татбиқларининг умумий хислатлари (бирор гуруҳга кирувчи элементларни ҳисоблаш, микдорий белгиларнинг тақсимотларини топиш, танламалар усулини қўллаш, бирор хулосага келиш учун зарур бўлган тажрибалар сонини эҳтимоллар назариясидан фойдаланиб топиш, микдорий белгилар орасидаги боғланишларни аникдаш ва ҳ. к.), яъни урганилаётган объектларнинг табиати аҳамиятсиз бўлган масалалар М. с.нинг предметини ташкил қилади. Статистик усул кўп ҳолларда оммавий таснифли ҳодисаларни ўрганиш усули бўлгани учун эҳтимоллар назарияси бу усулнинг назарий асосини ташкил қилади. М. с. баёний статистика, номаълум параметрларни баҳолаш, статистик гипотезаларни текшириш, микдорий белгиларнинг статистик боғланишларини аникдаш ва б. бўлимлардан иборат.
Ад.: Вандер-Ваарден Б. Л., Математическая статистика, пер. с нем., М., 1960; Романовский В.И., Математическая статистика, т. 1—2, Т., 1961—63; Сирожиддинов С.Ҳ., Маматов М.М., Эҳтимоллар назарияси ва математик статистика, Т., 1980; Бочаров П.П., Печинкин А. В., Теория вероятностей, Математическая статистика, М., 1998.
Турсун Азларов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.