Materik yon bağri
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 296–297-b. — ziyouz.com
Materik yon bağri - okean tubining qirğoqqa yaqin qismi, materikning suv ostidagi çekka qismlarining asosiy elementlaridan biri. Şelf b-n materik etagi orasida joylaşgan. Okean şelfi va qa'riga qaraganda yon bağri xiyla tikligi (örtaça 4°, köp hollarda 15—20° dan 40° gaça) va rel-yefning parçalanganligi b-n farq qiladi. Seysmik tadqiqotlar, dragalaş va çuqur suv osti parmalaşlari natijasida aniqlanişiça, M. yo. b. geologik tuzilişi jihatidan yon-atrof strukturalarining bevosita davomidir. Suv osti denudatsiya va akkumulyatsiya jarayonlari röy berib turadi. M. yo. b. alevrit tarkibli terrigen çökindilar, iliq dengizlarda — karbonatli biogen gillar, Dunyo okeanining Antarktika yaqinidagi zonalarida — aysberg yotkiziklari va diatomli gillar b-n krplangan. Organik moddasi sermahsul bölganidan M. yo. b. alohida batial zona deb ajratiladi (q. Batial).
Q.: Batial
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАТЕРИК ЁН БАҒРИ - океан тубининг қирғоққа яқин қисми, материкнинг сув остидаги чекка қисмларининг асосий элементларидан бири. Шельф б-н материк этаги орасида жойлашган. Океан шельфи ва қаърига қараганда ён бағри хийла тиклиги (ўртача 4°, кўп ҳолларда 15—20° дан 40° гача) ва рель-ефнинг парчаланганлиги б-н фарқ қилади. Сейсмик тадқиқотлар, драгалаш ва чуқур сув ости пармалашлари натижасида аниқланишича, М. ё. б. геологик тузилиши жиҳатидан ён-атроф структураларининг бевосита давомидир. Сув ости денудация ва аккумуляция жараёнлари рўй бериб туради. М. ё. б. алеврит таркибли терриген чўкиндилар, илиқ денгизларда — карбонатли биоген гиллар, Дунё океанининг Антарктика яқинидаги зоналарида — айсберг ёткизиклари ва диатомли гиллар б-н крпланган. Органик моддаси сермаҳсул бўлганидан М. ё. б. алоҳида батиаль зона деб ажратилади (қ. Батиаль).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.