Matniyoz Abdalniyozoviç Yusupov
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63–64-b. — ziyouz.com
Yusupov Matniyoz Abdalniyozoviç (1925.1.1, Urganç — 1992.6.10, Toşkent) — kompozitor, sozanda (gijjak), xonanda, Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi (1969). Toşkent konservatoriyasini tugatgan (1960). Xorazm maqomlari va xalq musiqa merosini özlaştiriş, soz çaliş va aşulaçilikni örganişda S.Yoqubov, M.Xudoyberganov, K.Otaniyozovlar Yu.ga ustozlik qilişgan. Xorazm viloyat estradasida sozanda (1940—43), 2-jahon uruşi qatnaşçisi (1943—44), Xorazm teatrida musiqa rahbari (1945—51). Urganç musiqa bilim yurtida direktor (1967—72), «Lazgi» ansamblining badiiy rahbari (1972—74). Özbekiston radiokömitasida musiqa muharriri (1974—85), Toşkent madaniyat in-tida dotsent (1985 yildan).
Yu. opera («Xorazm qöşiği», 1964), balet («Gulsanam», 1974), musiqali drama va komediyalar («Ğazal fojiasi», A.Bobojon pyesasi; «Dil közgusi», H.Ğulom; «Tun va noxun», Yu.Yusupov; «Muqaddas diyor», X.Rasul va boşqalar), simfonik asarlar, «Bilmagunça», «Xorazm», «Bahor navosi», «Işq kuyida», «Hijron», «Yorimga ayting», «Qalbi daryo» kabi qöşiqlar va boşqalar yozgan. Yu. şirali ovoz sohibi, lirik xonanda bölib mumtoz va zamonaviy bastakorlar aşulalarini ijro etgan («Feruz», «Qöş parda suvora», «Savti suvora», «Jonim sadqa», «Aqlu odobdandur», «Yozmişlar», «Dildorim kelur» va boşqalar). Ijrolari Özbekiston radiosi fonotekasiga yozilgan. Xorazm xalq qöşiq va kuylari, maqom va suvoralari, doston qöşiqlarini, şuningdek, K.Otaniyozov asarlarini töplab notaga olgan va naşr ettirgan («Özbek xalq muzikasi», 6 j., T., 1958; 7 j., T., 1960; Xorazm maqomlari, T., 13 j., 1980-87; «Uçirdim şunqor quşimni», T., 1987). Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1991).
As: Mahliyo, T., 1970; Şodiyona, T., 1977; Bir diyorki, T., 1981; Guldasta, T., 1985.
Otabek Yusupov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮСУПОВ Матниёз Абдалниёзович (1925.1.1, Урганч — 1992.6.10, Тошкент) — композитор, созанда (гижжак), хонанда, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби (1969). Тошкент консерваториясини тугатган (1960). Хоразм мақомлари ва халқ мусиқа меросини ўзлаштириш, соз чалиш ва ашулачиликни ўрганишда С.Ёқубов, М.Худойберганов, К.Отаниёзовлар Ю.га устозлик қилишган. Хоразм вилоят эстрадасида созанда (1940—43), 2-жаҳон уруши қатнашчиси (1943—44), Хоразм театрида мусиқа раҳбари (1945—51). Урганч мусиқа билим юртида директор (1967—72), «Лазги» ансамблининг бадиий раҳбари (1972—74). Ўзбекистон радиокўмитасида мусиқа муҳаррири (1974—85), Тошкент маданият ин-тида доцент (1985 йилдан).
Ю. опера («Хоразм қўшиғи», 1964), балет («Гулсанам», 1974), мусиқали драма ва комедиялар («Ғазал фожиаси», А.Бобожон пьесаси; «Дил кўзгуси», Ҳ.Ғулом; «Тун ва нохун», Ю.Юсупов; «Муқаддас диёр», Х.Расул ва бошқалар), симфоник асарлар, «Билмагунча», «Хоразм», «Баҳор навоси», «Ишқ куйида», «Ҳижрон», «Ёримга айтинг», «Қалби дарё» каби қўшиқлар ва бошқалар ёзган. Ю. ширали овоз соҳиби, лирик хонанда бўлиб мумтоз ва замонавий бастакорлар ашулаларини ижро этган («Феруз», «Қўш парда сувора», «Савти сувора», «Жоним садқа», «Ақлу одобдандур», «Ёзмишлар», «Дилдорим келур» ва бошқалар). Ижролари Ўзбекистон радиоси фонотекасига ёзилган. Хоразм халқ қўшиқ ва куйлари, мақом ва суворалари, достон қўшиқларини, шунингдек, К.Отаниёзов асарларини тўплаб нотага олган ва нашр эттирган («Ўзбек халқ музикаси», 6 ж., Т., 1958; 7 ж., Т., 1960; Хоразм мақомлари, Т., 13 ж., 1980-87; «Учирдим шунқор қушимни», Т., 1987). Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1991).
Ас: Маҳлиё, Т., 1970; Шодиёна, Т., 1977; Бир диёрки, Т., 1981; Гулдаста, Т., 1985.
Отабек Юсупов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.