Mato
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 303-b. — ziyouz.com
Mato — xalq badiiy hunarmandligida qadimdan qölda töqib tayyorlangan töqimaçilik mahsuloti; gazlama. Örta Osiyo hududida ip (böz, janda, olaça, susi, çit, kalami), ipak (atlas, baxmal, zandonaçi, şoyi) va nim-şoyi (beqasam, adras, parpaşa) M.lar tayyorlaş qadimdan keng tarqalgan. Dastlab gulsiz (sidirğa), keyinroq sodda gulli — hoşiyali, yöl-yöl va kataklar hosil qilib bezaş yölga qöyilgan; şuningdek, abrbandi usulida böyab tayyorlangan, bosma qolipda gul bosiş (ayniqsa, çitgarlikda) rivojlangan. Özbekiston hududi (Buxoro, Marğilon, Namangan, Samarqand, Toşkent, Qöqon, Xorazm va b.)da M. tayyorlaş markazlari yuzaga kelgan va rivojlangan.
Xalq ustalari tomonidan hoz. kunda an'anaviy usullarda tayyorlanayotgan M.lar (adras, atlas, beqasam, şoyi va b.) an'anaviy naqşi va sifati b-n diqqatga sazovor; respublika hududida va xorijda ham uşbu M.larga talab katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАТО — халқ бадиий ҳунармандлигида қадимдан қўлда тўқиб тайёрланган тўқимачилик маҳсулоти; газлама. Ўрта Осиё ҳудудида ип (бўз, жанда, олача, суси, чит, калами), ипак (атлас, бахмал, зандоначи, шойи) ва ним-шойи (беқасам, адрас, парпаша) М.лар тайёрлаш қадимдан кенг тарқалган. Дастлаб гулсиз (сидирға), кейинроқ содда гулли — ҳошияли, йўл-йўл ва катаклар ҳосил қилиб безаш йўлга қўйилган; шунингдек, абрбанди усулида бўяб тайёрланган, босма қолипда гул босиш (айниқса, читгарликда) ривожланган. Ўзбекистон ҳудуди (Бухоро, Марғилон, Наманган, Самарқанд, Тошкент, Қўқон, Хоразм ва б.)да М. тайёрлаш марказлари юзага келган ва ривожланган.
Халқ усталари томонидан ҳоз. кунда анъанавий усулларда тайёрланаётган М.лар (адрас, атлас, беқасам, шойи ва б.) анъанавий нақши ва сифати б-н диққатга сазовор; республика ҳудудида ва хорижда ҳам ушбу М.ларга талаб катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.