Matriarxat
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 303-b. — ziyouz.com
Matriarxat (lot. mater — ona va yun. arche — ibtido, hokimiyat; aynan — ona hukmronligi), ginekokratiya — asosan, ibtidoiy jamiyatning ilk davridagi ijtimoiy tuzum şakllaridan biri. Ba'zi xalqlarda patriarxatdaya oldin mavjud bölgan, ayrimlarida uruğçilik tuzumidan sinfiy jamiyatga ötiş davrida ham saqlangan. M.da ayollar hukmron mavqega ega bölgan, mulk va naslnasab sotsial mavqe ona uruği böyiça ötgan, nikoxdan söng er xotin jamoasiga köçgan (matrilokal nikoh) yoki er va xotin öz jamoalarida alohida-alohida yaşagan. M. Jan.-Şarqiy Osiyodagi ayrim xalqlar (mas, minangkabau va mikronezlarning ayrim guruhlari)da hoz. ham saqlanib qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАТРИАРХАТ (лот. mater — она ва юн. arche — ибтидо, ҳокимият; айнан — она ҳукмронлиги), гинекократия — асосан, ибтидоий жамиятнинг илк давридаги ижтимоий тузум шаклларидан бири. Баъзи халқларда патриархатдая олдин мавжуд бўлган, айримларида уруғчилик тузумидан синфий жамиятга ўтиш даврида ҳам сақланган. М.да аёллар ҳукмрон мавқега эга бўлган, мулк ва наслнасаб социал мавқе она уруғи бўйича ўтган, никохдан сўнг эр хотин жамоасига кўчган (матрилокал никоҳ) ёки эр ва хотин ўз жамоаларида алоҳида-алоҳида яшаган. М. Жан.-Шарқий Осиёдаги айрим халқлар (мас, минангкабау ва микронезларнинг айрим гуруҳлари)да ҳоз. ҳам сақланиб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.