Mauriyalar imperiyasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 306-b. — ziyouz.com
Mauriyalar imperiyasi (mil. av. 4—2-a.lar) — qad. Hişşstondagi yirik quddorlik davlati. Mauriya (Maurya) sulolasidan Magadha hukmdori Çandragupta (mil. av. 317—293 y.lar hukmronlik qilgan) asos solgan. Çandragupta butun Şim.-Ğarbiy Hindistonni, mil. av. 305 y. Balujiston va Şarqiy Afğonistonni M.i.ga qöşib olgan. Uning öğli Bindusara (mil. av. 293— 268) davrida M.i.ga Dekan ham tobe bölgan. Bindusaraning öğli Aşoka davrida (mil. av. 268—232) M.i. ravnaq toptan. Imperiya şim.da — Kaşmir va Himolay toğlaridan jan. da Maysurgaça, ğarbda — Afğonistondan şarqda Bengaliya qöltiğigaça bölgan maydonni egallagan. Hindistonning qöşni va ğarb mamlakatlari b-n savdo, madaniy va diplomatik aloqalari ança kengaygan. Buddizm butun Hindiston va köşni mamlakatlarga tarqalgan. Turli viloyatlar örtasida munosabatlar yaxşilangan, san'at, adabiyot va siyosat töğrisida asarlar yaratilgan. Aşoka vorislari davrida imperiya 2 qismga bölinib ketgan. Mil. av. 2-a. boşlarida M.i.ning şim.- ğarbiy qismi Yunon-Baqtriya podşoligiga qöşib olingan. M.i.ning oxirgi şohi Brixadratha şunglar sulolasidan bölgan laşkarboşi Puşyamitra tomonidan öldirilgan va hokimiyat şu sulola köliga ötgan (mil. av. 180).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАУРИЯЛАР ИМПЕРИЯСИ (мил. ав. 4—2-а.лар) — қад. Ҳишшстондаги йирик қуддорлик давлати. Маурия (Маурья) сулоласидан Магадҳа ҳукмдори Чандрагупта (мил. ав. 317—293 й.лар ҳукмронлик қилган) асос солган. Чандрагупта бутун Шим.-Ғарбий Ҳиндистонни, мил. ав. 305 й. Балужистон ва Шарқий Афғонистонни М.и.га қўшиб олган. Унинг ўғли Биндусара (мил. ав. 293— 268) даврида М.и.га Декан ҳам тобе бўлган. Биндусаранинг ўғли Ашока даврида (мил. ав. 268—232) М.и. равнақ топтан. Империя шим.да — Кашмир ва Ҳимолай тоғларидан жан. да Майсургача, ғарбда — Афғонистондан шарқда Бенгалия қўлтиғигача бўлган майдонни эгаллаган. Ҳиндистоннинг қўшни ва ғарб мамлакатлари б-н савдо, маданий ва дипломатик алоқалари анча кенгайган. Буддизм бутун Ҳиндистон ва кўшни мамлакатларга тарқалган. Турли вилоятлар ўртасида муносабатлар яхшиланган, санъат, адабиёт ва сиёсат тўғрисида асарлар яратилган. Ашока ворислари даврида империя 2 қисмга бўлиниб кетган. Мил. ав. 2-а. бошларида М.и.нинг шим.- ғарбий қисми Юнон-Бақтрия подшолигига қўшиб олинган. М.и.нинг охирги шоҳи Брихадратҳа шунглар сулоласидан бўлган лашкарбоши Пушьямитра томонидан ўлдирилган ва ҳокимият шу сулола кўлига ўтган (мил. ав. 180).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.