Mavj
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2-b. — ziyouz.com
Mavj (ölik tölqin) — okean yoki dengiz yuzasining töliq şamolsizlik holatdagi erkin tebranma harakati. Şamol tölqinlari yoki ularning şamol töxtagan zonadan özgarib çiqişi ta'siri natijasida, çözinçoq va qiya tölqinlar şaklida, hosil böladi. Suv yuzasida ketma-ket keladigan marza va ular orasidagi botiqlardan iborat. M. kattaligi va şakli böyiça bir-biridan deyarli farq qilmaydi, undagi suv zarralari töğri doiraviy orbitalar böylab harakat qiladi. M.ning eng past qismi M. etagi, eng baland qismi M. yoni qirrasi, eng baland qismi b-n eng past qismi orasidagi tik balandlik M. balandligi, yoni b-n yoki etagi orasidagi masofaga M. uzunligi deyiladi. M. ma'lum vaqt mobaynida (mas, bir sekundda) ötgan masofaga M. tezligi deyiladi. M. balandligi okeanlarda 10—15 m, dengiz zilzilasi vaqtida 50 m ga yetişi mumkin, M. uz 300—400 m, davri 17—20 sek. gaça böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАВЖ (ўлик тўлқин) — океан ёки денгиз юзасининг тўлиқ шамолсизлик ҳолатдаги эркин тебранма ҳаракати. Шамол тўлқинлари ёки уларнинг шамол тўхтаган зонадан ўзгариб чиқиши таъсири натижасида, чўзинчоқ ва қия тўлқинлар шаклида, ҳосил бўлади. Сув юзасида кетма-кет келадиган марза ва улар орасидаги ботиқлардан иборат. М. катталиги ва шакли бўйича бир-биридан деярли фарқ қилмайди, ундаги сув зарралари тўғри доиравий орбиталар бўйлаб ҳаракат қилади. М.нинг энг паст қисми М. этаги, энг баланд қисми М. ёни қирраси, энг баланд қисми б-н энг паст қисми орасидаги тик баландлик М. баландлиги, ёни б-н ёки этаги орасидаги масофага М. узунлиги дейилади. М. маълум вақт мобайнида (мас, бир секундда) ўтган масофага М. тезлиги дейилади. М. баландлиги океанларда 10—15 м, денгиз зилзиласи вақтида 50 м га етиши мумкин, М. уз 300—400 м, даври 17—20 сек. гача бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.