Maydon
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 82–83-b. — ziyouz.com
Maydon — oçiq, me'moriy jihatdan tartibga keltirilgan, atrofi bino, inşootlar yoki daraxtlar b-n tösilgan keng satq. Törtburçakli, t-rapetsiyasimon. doirasimon, tuxumsimon (oval) va b. şakllarda yopiq yoki oçiq holda böladi. Ötmişda Ossuriya, Bobil, qad. Misrdagi saroy va ibodatxonalar majmuasi tarkibida dabdabali hovli — M.lar bölgan. Ularning me'moriy an'analarini yunonlar (agara) va qad. rimliklar (form) davom ettirgan. 12— 14-a. larla Yevropa ş.laridagi savdo-sotiq qilinadigan M.larboş M. hisoblangan. Uyyuniş davriyaa M.lar şahar hayotida katta ahamiyatga ega bölib, M.ga yigilgan xalqqa z'lon va farmoyişlar öqilgan. va'z aytilgan. Barokko, klassitsizm uslubida doirasimon, köpburçami, murakkab şakldagi M.lar şaharsozlikning tarkibiy qismiga aylantirilgan.
Örta Osiyo şaqarlarila 14—16-a. larda savdo-sotiq qilinadigan gavjum joylardagi M.lar (mas, Registon. Çorsu) şaharsozlikning noyob namunasi sifatida diqqatga sazovordir.
Zamonaviy şaharsozlikla M.larning 2 turi (transport va piyodalar uçun) keng tarqalgan. Transport M.i. transport harakatiga köproq ixtisoslaşgan, aniq maqsalga möljallangan böladi; vokzal oldi M.i. stadion, sport majmualari, sanoat korxonalari yonidagi transportlar qöyiladigan M. va b. Piyolalarga möljallaigan M.lar namoyişlar ötadigan boş M., teatr, bozor. memorial (maşhur şaxslar yoki tarixiy sanalar nomi b-n atalaligan) M.larga bölinali. Bunday M.lar monumental san'at asarlari, yirik va gözal bi-nolar, kiçik me'moriy şakllar, me'moriy ansambllarni taşkil etadi. Ularda har xil namoyiş, miting, ommaviy sayil va b. ötkaziladi (q. Mustaqi.iik maydoni).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЙДОН — очиқ, меъморий жиҳатдан тартибга келтирилган, атрофи бино, иншоотлар ёки дарахтлар б-н тўсилган кенг сатқ. Тўртбурчакли, т-рапециясимон. доирасимон, тухумсимон (овал) ва б. шаклларда ёпиқ ёки очиқ ҳолда бўлади. Ўтмишда Оссурия, Бобил, қад. Мисрдаги сарой ва ибодатхоналар мажмуаси таркибида дабдабали ҳовли — М.лар бўлган. Уларнинг меъморий анъаналарини юнонлар (агара) ва қад. римликлар (форм) давом эттирган. 12— 14-а. ларла Европа ш.ларидаги савдо-сотиқ қилинадиган М.ларбош М. ҳисобланган. Уйюниш даврияа М.лар шаҳар ҳаётида катта аҳамиятга эга бўлиб, М.га йигилган халққа зълон ва фармойишлар ўқилган. ваъз айтилган. Барокко, классицизм услубида доирасимон, кўпбурчами, мураккаб шаклдаги М.лар шаҳарсозликнинг таркибий қисмига айлантирилган.
Ўрта Осиё шақарларила 14—16-а. ларда савдо-сотиқ қилинадиган гавжум жойлардаги М.лар (мас, Регистон. Чорсу) шаҳарсозликнинг ноёб намунаси сифатида диққатга сазовордир.
Замонавий шаҳарсозликла М.ларнинг 2 тури (транспорт ва пиёдалар учун) кенг тарқалган. Транспорт М.и. транспорт ҳаракатига кўпроқ ихтисослашган, аниқ мақсалга мўлжалланган бўлади; вокзал олди М.и. стадион, спорт мажмуалари, саноат корхоналари ёнидаги транспортлар қўйиладиган М. ва б. Пиёлаларга мўлжаллаиган М.лар намойишлар ўтадиган бош М., театр, бозор. мемориал (машҳур шахслар ёки тарихий саналар номи б-н аталалиган) М.ларга бўлинали. Бундай М.лар монументал санъат асарлари, йирик ва гўзал би-нолар, кичик меъморий шакллар, меъморий ансамблларни ташкил этади. Уларда ҳар хил намойиш, митинг, оммавий сайил ва б. ўтказилади (қ. Мустақи.иик майдони).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.