Mayiz
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 88-b. — ziyouz.com
Mayiz — oftobda, soyada yoki maxsus quritgiç maşinalarda quritilgan uzum ğujumi. Mayizbop uzum navlaridan tayyorlanadi. Quritiş usuliga köra, avlon (turli nav uzumlari oftobda quritiladi), bedona, garmiyon, sabza, soyaki va b. turlari bor. M. solişning oddiy usulida uzum böyra, bordon yoki suvalgan maydonga yoyilib quritiladi. Bu usulda uzum 20—30 kunda quriydi. Işqor eritmasiga botirib olingan uzum 7—10 kunda qurib, 24—30%, maxsus qurilgan soyakixonada esa 4—8 haftada qurib, 23—25% M. tuşadi. Özbekiston FA «Asbobsoz» birlaşmasida M. quritişda qöllaniladigan maxsus maşinalar (mayiz quritgiçlar) yaratilgan. Bu maşinalar M. ni oftobda quritişda çang b-n ifloslanişning oldini oladi. M. tarkibida quruq moddasiga nisbatan 79,5-87,5% gaça qand, 0,5-3% organik ktalar, 2,1—2,9% azotli moddalar, 1% kletçatka, 2—2,9% kul va b. bor. M. namligi 18%dan ortiq bölmasligi kerak. Quritilgan uzum çang, turli aralaşmalardan tozalanadi, standart qutilarga, qoplarga joylanadi. A'lo navli M.lar Özbekiston, Tojikiston, Eron, Afğoniston, Italiya, Avstraliya va b. mamlakatlarda tayyorlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЙИЗ — офтобда, сояда ёки махсус қуритгич машиналарда қуритилган узум ғужуми. Майизбоп узум навларидан тайёрланади. Қуритиш усулига кўра, авлон (турли нав узумлари офтобда қуритилади), бедона, гармиён, сабза, сояки ва б. турлари бор. М. солишнинг оддий усулида узум бўйра, бордон ёки сувалган майдонга ёйилиб қуритилади. Бу усулда узум 20—30 кунда қурийди. Ишқор эритмасига ботириб олинган узум 7—10 кунда қуриб, 24—30%, махсус қурилган соякихонада эса 4—8 ҳафтада қуриб, 23—25% М. тушади. Ўзбекистон ФА «Асбобсоз» бирлашмасида М. қуритишда қўлланиладиган махсус машиналар (майиз қуритгичлар) яратилган. Бу машиналар М. ни офтобда қуритишда чанг б-н ифлосланишнинг олдини олади. М. таркибида қуруқ моддасига нисбатан 79,5-87,5% гача қанд, 0,5-3% органик кталар, 2,1—2,9% азотли моддалар, 1% клетчатка, 2—2,9% кул ва б. бор. М. намлиги 18%дан ортиқ бўлмаслиги керак. Қуритилган узум чанг, турли аралашмалардан тозаланади, стандарт қутиларга, қопларга жойланади. Аъло навли М.лар Ўзбекистон, Тожикистон, Эрон, Афғонистон, Италия, Австралия ва б. мамлакатларда тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.