Mayorat
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95-b. — ziyouz.com
Mayorat (lot. major — katta) — köçmas mulk (yer, uy-joy va b.)ni meros qoldiriş tizimi. Bunga köra, yer-mulkka egalik qiliş huquqi eng katta öğilga yoki yoşi uluğ qarindoşga ötgan. M. tartibida meros qoldirişning dastlabki körinişlari qad. hind, yahudiy qonunlarida, Afina huquq tizimida öz ifodasini topgan. Xususan, qad. yahudiy qonuniga köra, marhumning asosiy merosxöri katta öğli hisoblangan, yoki u qolgan öğillardan ikki hissa oşiquluş olgan. M. tartibi 11 — 13-a.larda Angliya, Fransiya, Germaniya va b. Yevropa mamlakatlarining dastlabki huquqiy tizimlarida ham aks etgan. M. yirik yer egaligining yer mulkini bölinib ketişdan saklaş va mustahkamlaşga qaratilgan bölib, qonun b-n rasmiylaştirilgan. M. hozirda monarxiya tizimini saqlab qolgan mamlakatlarda uçrab turadi. Uşbu tartibda meros bölib qolgan yer ham «mayorat» deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЙОРАТ (лот. major — катта) — кўчмас мулк (ер, уй-жой ва б.)ни мерос қолдириш тизими. Бунга кўра, ер-мулкка эгалик қилиш ҳуқуқи энг катта ўғилга ёки ёши улуғ қариндошга ўтган. М. тартибида мерос қолдиришнинг дастлабки кўринишлари қад. ҳинд, яҳудий қонунларида, Афина ҳуқуқ тизимида ўз ифодасини топган. Хусусан, қад. яҳудий қонунига кўра, марҳумнинг асосий меросхўри катта ўғли ҳисобланган, ёки у қолган ўғиллардан икки ҳисса ошиқулуш олган. М. тартиби 11 — 13-а.ларда Англия, Франция, Германия ва б. Европа мамлакатларининг дастлабки ҳуқуқий тизимларида ҳам акс этган. М. йирик ер эгалигининг ер мулкини бўлиниб кетишдан саклаш ва мустаҳкамлашга қаратилган бўлиб, қонун б-н расмийлаштирилган. М. ҳозирда монархия тизимини сақлаб қолган мамлакатларда учраб туради. Ушбу тартибда мерос бўлиб қолган ер ҳам «майорат» деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.