Maysa çivini
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95-b. — ziyouz.com
Maysa çivini (Hylemyia cilicrura Rd.) — ikki qanotlilar turkumi çin paşşalar oilasiga mansub haşarot; q.x. ekinlari zararkunandasi. Tanasining uz. 3—5 mm; qoramtir-qönğir. Kulrang qorni böylab qora ingiçka yöl ötgan (erkaklarida yaqqolroq körinadi). Çözinçoq tuxumlari (0,9 mm) oq. Liçinkasining (7 mm ça) orqa qismi yöğonroq, mayda tişçali jaği qora, baquvvat. Soxta pillasi çöziq-ovalsimon (4—5 mm), jigarrang. Yevropa, Şim. Amerika, Sibir, Örta Osiyo, Qozoğiston va b. mamlakatlarda tarqalgan. Ğöza, makkajöxori, kungaboqar, ğalladoşlar va b.ga zarar keltiradi. Örta mintaqalarda bir yilda 2—3, jan.da esa 3—4 avlod beradi. Urgoçisi tuxumini (1—4) tuproq yuzasi va yorikdariga tarqoq qöyadi. 2—10 kunda liçinkalar çiqib, 3—5 sm çuqurlikda yaşaydi va makkajöxori, sabzavot va b. ekinlarning maysasi, turli çirindilar, ba'zan börtgan uruğ, jumladan, çigit b-n oziqlanadi.
Kuraş çoralari: tuzoq çuqurlardan foydalaniş mumkin. Buning uçun dala atrofida 5—6 ta törtburçak çuqur kavlab, unga insektitsidlar b-n zaharlangan va tuproq aralaştirilgan 10—15 kg kunjara solinadi.
Alovuddin Hamrayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЙСА ЧИВИНИ (Hylemyia cilicrura Rd.) — икки қанотлилар туркуми чин пашшалар оиласига мансуб ҳашарот; қ.х. экинлари зараркунандаси. Танасининг уз. 3—5 мм; қорамтир-қўнғир. Кулранг қорни бўйлаб қора ингичка йўл ўтган (эркакларида яққолроқ кўринади). Чўзинчоқ тухумлари (0,9 мм) оқ. Личинкасининг (7 мм ча) орқа қисми йўғонроқ, майда тишчали жағи қора, бақувват. Сохта пилласи чўзиқ-овалсимон (4—5 мм), жигарранг. Европа, Шим. Америка, Сибирь, Ўрта Осиё, Қозоғистон ва б. мамлакатларда тарқалган. Ғўза, маккажўхори, кунгабоқар, ғалладошлар ва б.га зарар келтиради. Ўрта минтақаларда бир йилда 2—3, жан.да эса 3—4 авлод беради. Ургочиси тухумини (1—4) тупроқ юзаси ва ёрикдарига тарқоқ қўяди. 2—10 кунда личинкалар чиқиб, 3—5 см чуқурликда яшайди ва маккажўхори, сабзавот ва б. экинларнинг майсаси, турли чириндилар, баъзан бўртган уруғ, жумладан, чигит б-н озиқланади.
Кураш чоралари: тузоқ чуқурлардан фойдаланиш мумкин. Бунинг учун дала атрофида 5—6 та тўртбурчак чуқур кавлаб, унга инсектицидлар б-н заҳарланган ва тупроқ аралаштирилган 10—15 кг кунжара солинади.
Аловуддин Ҳамраев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.