Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Maysur

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95–96-b. — ziyouz.com

    Maysur — Jan. Hindistonda joylaşgan tarixiy viloyat. Mil. 3—11- a. larda M. qududida gangalar sulolasi hukmronlik qilgan. Ular özlaridan köra ança kuçli imperiyalar — Ğarbiy Çalukya, Raştrakut, Çola sulolalariga tobe bölişgan. 12—14-a. örtalarida M.ning deyarli barça xududlari Xoysallar davlatiga, keyinçalik 16-a. oxirigaça Vijayanagar davlatiga qöşib olingan. 1399 y.da Vijayanagarga vassal bölgan M. knyazligi taşkil topgan. 1610 y.da M. mustaqillikka erişgan (Vodeyar sulolasi boşçiligida). Taxm. 1761 y.da knyazlikdagi hokimiyat Haydar Alining qöliga ötgan. U markaziy hokimiyatni mustahkamlaşga harakat qilgan, jumladan, kuçli armiyani vujudga keltirgan va muvaffaqiyatli uruşlar natijasida kannara xalqiga mansub aholini taşkil qilgan butun hududni öz hokimiyati ostida birlaştirgan. Uning öğli Tipu Sulton (1782—99 y.larda hukmronlik qilgan) davrida M. Jan. Xindistondagi eng kuçli davlatga aylangan va Malabar, Andxra va Tamilnad davlatlariga qaraşli yerlarning bir qismini bosib olgan. 18-a.ning 2-yarmida 4-ingliz — M. uruşlari natijasida M.ning hududi kiçraygan. 19-a.da ingliz mustamlakaçilari yangi ta'lim va yozuvni joriy etganlar. Sekin-asta şahar aholisining örtahol qatlami şakllana borgan. M.ning ijtimoiy-iqgisodiy va madaniy rivojlanişiga qaratilgan qator islohotlar amalga oşirilgan. Hindiston mustaqillikka erişgandan keyin 1947 y. M. respublikaning ştatlaridan biriga aylangan. 1973 y.da uşbu ştatning nomi Karnataka deb özgartirilgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МАЙСУР — Жан. Ҳиндистонда жойлашган тарихий вилоят. Мил. 3—11- а. ларда М. қудудида гангалар сулоласи ҳукмронлик қилган. Улар ўзларидан кўра анча кучли империялар — Ғарбий Чалукъя, Раштракут, Чола сулолаларига тобе бўлишган. 12—14-а. ўрталарида М.нинг деярли барча худудлари Хойсаллар давлатига, кейинчалик 16-а. охиригача Вижаянагар давлатига қўшиб олинган. 1399 й.да Вижаянагарга вассал бўлган М. князлиги ташкил топган. 1610 й.да М. мустақилликка эришган (Водеяр сулоласи бошчилигида). Тахм. 1761 й.да князликдаги ҳокимият Ҳайдар Алининг қўлига ўтган. У марказий ҳокимиятни мустаҳкамлашга ҳаракат қилган, жумладан, кучли армияни вужудга келтирган ва муваффақиятли урушлар натижасида каннара халқига мансуб аҳолини ташкил қилган бутун ҳудудни ўз ҳокимияти остида бирлаштирган. Унинг ўғли Типу Султон (1782—99 й.ларда ҳукмронлик қилган) даврида М. Жан. Хиндистондаги энг кучли давлатга айланган ва Малабар, Андхра ва Тамилнад давлатларига қарашли ерларнинг бир қисмини босиб олган. 18-а.нинг 2-ярмида 4-инглиз — М. урушлари натижасида М.нинг ҳудуди кичрайган. 19-а.да инглиз мустамлакачилари янги таълим ва ёзувни жорий этганлар. Секин-аста шаҳар аҳолисининг ўртаҳол қатлами шакллана борган. М.нинг ижтимоий-иқгисодий ва маданий ривожланишига қаратилган қатор ислоҳотлар амалга оширилган. Ҳиндистон мустақилликка эришгандан кейин 1947 й. М. республиканинг штатларидан бирига айланган. 1973 й.да ушбу штатнинг номи Карнатака деб ўзгартирилган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.