Mazlumxon Suluv maqbarasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 75–76-b. — ziyouz.com
Mazlumxon Suluv maqbarasi — Koraqalpoğistonning Xöjayli ş. yaqinidagi me'moriy yodgorlik (13—14-a.lar). Mizdaxqon tepaligida joylaşgan. Maqbara 5 xonadan iborat. Uning asosiy qismi yer ostida joylaşgan. Maqbara sahniga yarmigaça kömilgan ravoq orqali zina^ti yölakdan tuşiladi. Yölak ustki va ostki qismga ajratilgan. ularning örtasiga gumbazli çorsi xona — dahliz (2,25 x 2,30) qurilgan. Pastki yölakning öng tomonida yana bir gumbazli xona (2,92 x 3,00 m) joylaşgan. Yulak zinalaridan katta xonaga (7,40 x 7,50 m) tuşiladi. Xona içi ravoqli taxmonlar hisobiga keng körinadi. Şarqiy va şim. ravoğida sağanalar joylaşgan. Sağanalar 13— 14-a.larga xos quyma koşinlar b-n çiroyli va nafis bezatilgan. Bezaklar orasiga falsafiy mazmundagi forsça şe'rlar bitilgan. Sağanalar ustidagi xatlar töla saqlanmaganligi sababli kimlardafn qilingani noma'lum. Rivoyatga köra, bu yerdagi sağanalardan biri Xorazm şohining Mazlumxon ismli gözal (suluv) qiziniki bölgan deb taxmin qilinadi. Sağananing tomi 8 qirrali gumbaz b-n yopilgan. Gumbaz darçalari ganç panjarali. Panjaralarning dumaloq teşikçalariga xona içini bir tekis yoritib turuvçi doyra şaklidagi qabariq şişalar joilaştirilgan. Katta xonaning çap tomonidagi ravoq orqali kiçik xona (4,30 x 4,50 m)ga ötiladi. Uning devorlari sirkor gişt va koşin b-n bezatilgan. Katta xona sahnidagi şohsupaning (bap. 4—5 sm) butun sathiga zan-gori va oq koşindan (sakkiz va uç-burçak şaklda) girih naqşlar işlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЗЛУМХОН СУЛУВ МАҚБАРАСИ — Корақалпоғистоннинг Хўжайли ш. яқинидаги меъморий ёдгорлик (13—14-а.лар). Миздахқон тепалигида жойлашган. Мақбара 5 хонадан иборат. Унинг асосий қисми ер остида жойлашган. Мақбара саҳнига ярмигача кўмилган равоқ орқали зина^ти йўлакдан тушилади. Йўлак устки ва остки қисмга ажратилган. уларнинг ўртасига гумбазли чорси хона — даҳлиз (2,25 х 2,30) қурилган. Пастки йўлакнинг ўнг томонида яна бир гумбазли хона (2,92 х 3,00 м) жойлашган. Йулак зиналаридан катта хонага (7,40 х 7,50 м) тушилади. Хона ичи равоқли тахмонлар ҳисобига кенг кўринади. Шарқий ва шим. равоғида сағаналар жойлашган. Сағаналар 13— 14-а.ларга хос қуйма кошинлар б-н чиройли ва нафис безатилган. Безаклар орасига фалсафий мазмундаги форсча шеърлар битилган. Сағаналар устидаги хатлар тўла сақланмаганлиги сабабли кимлардафн қилингани номаълум. Ривоятга кўра, бу ердаги сағаналардан бири Хоразм шоҳининг Мазлумхон исмли гўзал (сулув) қизиники бўлган деб тахмин қилинади. Сағананинг томи 8 қиррали гумбаз б-н ёпилган. Гумбаз дарчалари ганч панжарали. Панжараларнинг думалоқ тешикчаларига хона ичини бир текис ёритиб турувчи дойра шаклидаги қабариқ шишалар жоилаштирилган. Катта хонанинг чап томонидаги равоқ орқали кичик хона (4,30 х 4,50 м)га ўтилади. Унинг деворлари сиркор гишт ва кошин б-н безатилган. Катта хона саҳнидаги шоҳсупанинг (бап. 4—5 см) бутун сатҳига зан-гори ва оқ кошиндан (саккиз ва уч-бурчак шаклда) гириҳ нақшлар ишланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.