Mazut
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 77-b. — ziyouz.com
Mazut (arab.) - neftdan 350-360° da qaynaydigan yonilgilar (benzin, ligroin, kerosin, dizel yonilğisi) ajratib olingandan söng qoladigan qora yopişqoq suyuklik. Tarkibiga köra, uglevodlar (mol. m. 400—1000), neft smolalari (mol. m. 500—3000), asfaltenlar, karbenlar, karboidlar va tarkibida metallar (V, Ni, Fe, Mg, Na, Ca) tutgan organik birikmalar aralaşmasi. M.ning fizikkimyoviy xossalari boşlanğiç neftning tarkibi va distillyat fraksiyalarining haydaliş darajasiga boğliq. Ziçligi 890—1000 kg/mh qotiş t-rasi 10—40°, oltingu-gurt mikdori 0,5—3,5%, 0,3% gaça kul böladi. Surkov moyi va yonilgi M.ga bölinadi. Surkov moyi M.i öz holida yoki boşqa neft maxsulotlari b-n aralaştirib, yonilgi M. esa bug qozonlarida va dvigatellarda işlatiladi. M.ning köp qismi kreking, kokslaş yöli b-n yengil yonilgilar (motor yonilgisi) oliş va bitum i. ç.ga sarflanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЗУТ (араб.) - нефтдан 350-360° да қайнайдиган ёнилгилар (бензин, лигроин, керосин, дизель ёнилғиси) ажратиб олингандан сўнг қоладиган қора ёпишқоқ суюклик. Таркибига кўра, углеводлар (мол. м. 400—1000), нефть смолалари (мол. м. 500—3000), асфальтенлар, карбенлар, карбоидлар ва таркибида металлар (V, Ni, Fe, Mg, Na, Ca) тутган органик бирикмалар аралашмаси. М.нинг физиккимёвий хоссалари бошланғич нефтнинг таркиби ва дистиллят фракцияларининг ҳайдалиш даражасига боғлиқ. Зичлиги 890—1000 кг/мҳ қотиш т-раси 10—40°, олтингу-гурт микдори 0,5—3,5%, 0,3% гача кул бўлади. Сурков мойи ва ёнилги М.га бўлинади. Сурков мойи М.и ўз ҳолида ёки бошқа нефть махсулотлари б-н аралаштириб, ёнилги М. эса буг қозонларида ва двигателларда ишлатилади. М.нинг кўп қисми крекинг, кокслаш йўли б-н енгил ёнилгилар (мотор ёнилгиси) олиш ва битум и. ч.га сарфланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.