Mehmed I
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 484-b. — ziyouz.com
Mehmed I (Çalabiy) (1387-1421) -usmonlilar sulolasita mansub turk sultoni (1413—21). Boyazid I Yildirimning öğli. 1413 y. sultonlik tojini akasi Musodan tortib olgan. M. saltanat çegaralarini mustahkamlaş, qal'a, inşootlar, masjidlar barpo etişga alohida e'tibor bergan. 1416 y. M. venetsiyaliklar b-n bölgan uruşda Dardanellga yaqin joydagi dengiz jangida mağlubiyatga uçragan. 25 ta harbiy kemadan iborat turk flotiliyasi venetsiyaliklarga ölja bölgan. M. Venetsiya b-n sulh tuzişga majbur böladi. M.ning qiyin ahvolga tuşganidan foydalangan şayx Badruddin boşliq dehqonlar sultonga qarşi qözgolon kötarganlar. Boyazid poşo boşçiligidagi sulton qöşini qözğolonçilarni tormor etadi. Şayx Badruddin osib öldiriladi. 1420 y. M. Anqara jangidan söng Izmit qöltiği yaqinidagi vizantiyaliklar tasarrufiga kirgan şaharlarni qaytarib olgan.
Ad.: Noviçev A. D., Istoriya Tursii, t. 1, L., 1963; Petrosyan Yu. A., Osmanskaya imperiya. Moguşestvo i gibel, M., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕҲМЕД I (Чалабий) (1387-1421) -усмонлилар сулоласита мансуб турк султони (1413—21). Боязид I Йилдиримнинг ўғли. 1413 й. султонлик тожини акаси Мусодан тортиб олган. М. салтанат чегараларини мустаҳкамлаш, қалъа, иншоотлар, масжидлар барпо этишга алоҳида эътибор берган. 1416 й. М. венецияликлар б-н бўлган урушда Дарданеллга яқин жойдаги денгиз жангида мағлубиятга учраган. 25 та ҳарбий кемадан иборат турк флотилияси венецияликларга ўлжа бўлган. М. Венеция б-н сулҳ тузишга мажбур бўлади. М.нинг қийин аҳволга тушганидан фойдаланган шайх Бадруддин бошлиқ деҳқонлар султонга қарши қўзголон кўтарганлар. Боязид пошо бошчилигидаги султон қўшини қўзғолончиларни тормор этади. Шайх Бадруддин осиб ўлдирилади. 1420 й. М. Анқара жангидан сўнг Измит қўлтиғи яқинидаги византияликлар тасарруфига кирган шаҳарларни қайтариб олган.
Ад.: Новичев А. Д., История Турции, т. 1, Л., 1963; Петросян Ю. А., Османская империя. Могущество и гибель, М., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.