Mehmonxona

Mehmonxona — 1) turar joylarda mehmon uçun möljallab alohida qurilgan katta xona. Örta Osiyo xalqlarida M. qadimdan mavjud bölib, odatda, taşqi hovlida eng qulay joyda 2 xona (dahliz hamda içkixona) qilib qurilgan. M. hovli va uy mujassamotining asosiy va muhim örnini egallagan, boşqa xonalarga nisbatan keng, baland, haşamatli qilib qurilgan, böyama va öyma na-qşlar b-n serhaşam bezatilgan. Har bir viloyatning M.lari öziga xos tuzilişga ega bölib, taxmon va tokçalar işlangan. Palak, gulkörpa, çoyşab, zardevor, gilam va b. mehmon kutiş uçun kerakli bölgan bu-yumlar b-n jihozlangan (yana q. Ahmad-bekhoji mehmonxonasi, Özbekiston davlat amaliy san'at muzepi va b.); 2) boşqa joydan mehmon bölib kelgan kişilar uçun vaqtinça yaşab turişga möljallab qurilgan maxsus bino. Dastlabki M. körinişidagi bi-nolar Ossuriyada (mil. av. 10-a.) bölgan. Bu turdagi binolar turli xalqlarning yaşaş şaroitlari b-n boğliq ravişda turliça atalgan. Mac, Örta Osiyoda karvonsaroy, rabot, «zoviya», arablarda «xon», Rossiyada «Gostiniy dvor», «korçma», Fransiya va Ispaniyada «taverna», «xarçevna», inglizlarda «inna», yaponlarda «ryokan» kabi. 18-a.dan boşlab Fransiyada «otel» nomi b-n yuritila boşladi va h. k. Keyinçalik bu nom boşqa mamlakatlarga ham tarqaldi. Otel tipidagi M.lar ilk bor Rossiya (Moskva)da 1879 y. qurilgan (mas, «Grand-Otel» M.si, u 1959 y. «Moskva» M.si b-n birlaştirilgan). Örta Osiyoda dastlabki M. Toşkentda 1905 y. qurilgan («Natsional», keyinçalik «Şarq» deb nomlangan). Aholining madaniy va maişiy şaroiti ösişi, savdosotiqning rivojlanişi, sayyoh va işbilarmonlarning özaro uçraşuvlari turli turdagi M.lar qurilişini tezlaştirdi, şuningdek, poytaxt şaharlarida, dam oliş maskanlarida, tarixiy yodgorliklar yaqinida ham köplab M.lar qad kötardi. Özbekistonda zamonaviy milliy me'morlik an'analari, mahalliy iqlim şaroitlarini hisobga olib «Le Meridian Toşkent», «Özbekiston», «Turon», «Afrosiyob», «Çorsu», «Buxoro», «Interkontinental», «Şeraton», «Dedeman silkraud», «Grand mir» va b. mehmonxonalar bunyod etildi. Bundan taşqari, turli vazirlik va idoralarga qaraşli M.lar («Lokomativ», «Sayohat», «Kosmos» va b.), umumiy M., turistlar M.si, yölovçilar (aeroport, vokzal, avtovokzal va b.) M.si, sportçilar M.si, avtoturistlar M.si (motel, kemping va b.), zamonaviy klass, razryadga bölingan (4 va 5 yulduzli), jahon talablariga javob bera oladigan M.lar bunyod etilmoqda.