Mekong
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 392-b. — ziyouz.com
Mekong (yuqori oqimida Dza-Çu, örta oqimida Lansanszyan deb ataladi) — Hindixitoy ya. o.dagi eng katta dare, Xitoy, Laos, Kambodja, Vyetnam hududlaridan oqadi, qisman Laos b-n Myanma va Tailand örtasidagi çegara vazifasini xam bajaradi. Uz. 4500 km, havzasining mayd. 810 ming km2. Tibet toğligidagi Tangla tizmasidan boşlanib, Sino-Tibet toğlarining çuqur daralari orqali va Kambodja tekisligidan oqadi. Özani ser-ostona. Kambodja tekisligiga çiqişda katta şarşara (bal. 21 m) hosil qilgan. Jan. Xitoy dengiziga botqoqlaşgan delta (mayd. 70 ming km2) qosil qilib quyiladi. Asosiy irmoqlari: öngdan — Mun, Tonlesap; çapdan — U, Txan, San. Pnompen ş. yaqinida örtaça suv sarfi 13,2 ming m3/sek. Dare, asosan, mavsumiy yomğirlardan, yuqori qismida qor va muzning erişidan suv oladi, bu vaqgda suv sat-hi 10—15 m ga kötariladi, suv sarfi esa 30 ming m3/sek. ga yetadi. Tez-tez suv toşklnlari böladi. Tonlesap kuli dare oqimini tartibga solib turadi. Dare quyilişidan 700 km, tölinsuv paytida 1600 km masofada (Vyentyan ş.gaça) kema qatnaydi. Pnompen ş.gaça (130 km) dengiz kemalari kira oladi. Baliqqa boy, suv parrandasi kup, timsoxlar uçraydi. M. sohillarida Luang-prabang, Vyentyan (Laos), Pnompen (Kambodja) ş.lari joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕКОНГ (юқори оқимида Дза-Чу, ўрта оқимида Ланьцанцзян деб аталади) — Ҳиндихитой я. о.даги энг катта даре, Хитой, Лаос, Камбоджа, Вьетнам ҳудудларидан оқади, қисман Лаос б-н Мьянма ва Таиланд ўртасидаги чегара вазифасини хам бажаради. Уз. 4500 км, ҳавзасининг майд. 810 минг км2. Тибет тоғлигидаги Тангла тизмасидан бошланиб, Сино-Тибет тоғларининг чуқур даралари орқали ва Камбоджа текислигидан оқади. Ўзани сер-остона. Камбоджа текислигига чиқишда катта шаршара (бал. 21 м) ҳосил қилган. Жан. Хитой денгизига ботқоқлашган дельта (майд. 70 минг км2) қосил қилиб қуйилади. Асосий ирмоқлари: ўнгдан — Мун, Тонлесап; чапдан — У, Тхан, Сан. Пномпень ш. яқинида ўртача сув сарфи 13,2 минг м3/сек. Даре, асосан, мавсумий ёмғирлардан, юқори қисмида қор ва музнинг эришидан сув олади, бу вақгда сув сат-ҳи 10—15 м га кўтарилади, сув сарфи эса 30 минг м3/сек. га етади. Тез-тез сув тошклнлари бўлади. Тонлесап кули даре оқимини тартибга солиб туради. Даре қуйилишидан 700 км, тўлинсув пайтида 1600 км масофада (Вьентьян ш.гача) кема қатнайди. Пномпень ш.гача (130 км) денгиз кемалари кира олади. Балиққа бой, сув паррандаси куп, тимсохлар учрайди. М. соҳилларида Луанг-прабанг, Вьентьян (Лаос), Пномпень (Камбоджа) ш.лари жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.