Meksika qöltiği
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 400-b. — ziyouz.com
Meksika qöltiği - Atlantika okeanidagi yarim berk dengiz, Şim. Amerikaning jan.-şarqiy qirğoqlari yaqinida, Florida va Yukatan ya.olari va Kuba o. oraliğida. Mayd. 1555 ming km2. Çuq. 3822 m gaça. Florida böğozi orqali Atlantika okeani b-n, Yukatan böğozi orqali Karib dengizi b-n tutaşgan. Missisipi daryosi qu-yiladi. Iklimi jan.da tropik, şim. da subtropik iqlim, havo t-rasi avg.da 28°, fev. da 14—15°. Yillik yoğinga (1000—1200 mm) nisbatan buğlaniş (1000—1750 mm) köp. Yoz va kuz oylarida tez-tez dovullar bölib turadi. Suvining t-rasi yuza qismida 29°, sayoz joylarida 30— ZG, salqin mavsumda 18—25°. Şörligi 36—36,9%o. Yuzaoqimlar, asosan, soat strelkasi yönalişida harakat qiladi. M.q.ga Karib dengizidan Yukatan oqimi kiradi. Qöltiqdan Golfstrim boşlanadi. Suv qalq-işi sutkalik, 0,3—0,6 m gaça. M.q.ning şelf qismida baliq, ustritsa, krevetka, langusta va dengiz toşbaqasi ovlanadi. Qöltiqning şim.- ğarbiy şelf qismida yirik neft konlari topilgan. Asosiy portlari: Yangi Orlean (AQŞ), Verakrus (Meksika) va Gavana (Kuba).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕКСИКА ҚЎЛТИҒИ - Атлантика океанидаги ярим берк денгиз, Шим. Американинг жан.-шарқий қирғоқлари яқинида, Флорида ва Юкатан я.олари ва Куба о. оралиғида. Майд. 1555 минг км2. Чуқ. 3822 м гача. Флорида бўғози орқали Атлантика океани б-н, Юкатан бўғози орқали Кариб денгизи б-н туташган. Миссисипи дарёси қу-йилади. Иклими жан.да тропик, шим. да субтропик иқлим, ҳаво т-раси авг.да 28°, фев. да 14—15°. Йиллик ёғинга (1000—1200 мм) нисбатан буғланиш (1000—1750 мм) кўп. Ёз ва куз ойларида тез-тез довуллар бўлиб туради. Сувининг т-раси юза қисмида 29°, саёз жойларида 30— ЗГ, салқин мавсумда 18—25°. Шўрлиги 36—36,9%о. Юзаоқимлар, асосан, соат стрелкаси йўналишида ҳаракат қилади. М.қ.га Кариб денгизидан Юкатан оқими киради. Қўлтиқдан Гольфстрим бошланади. Сув қалқ-иши суткалик, 0,3—0,6 м гача. М.қ.нинг шельф қисмида балиқ, устрица, креветка, лангуста ва денгиз тошбақаси овланади. Қўлтиқнинг шим.- ғарбий шельф қисмида йирик нефть конлари топилган. Асосий портлари: Янги Орлеан (АҚШ), Веракрус (Мексика) ва Гавана (Куба).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.