Melodika
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 410-b. — ziyouz.com
Melodika (yun. melodikos — ohangdor) —1) kuy (melodiya) haqidagi ta'limot, dastlab Yunonistonda Aristok-sen asoslab bergan («nutq intonatsiyasidan farqli ölaroq, barça kuylar sof sozdan gan tovuşlar tizimiga asoslanadi»). Örta ayerlarda kuylar (alhon) ning tuzilişi va badiiy jihatlari haqida Şarkda Forobiy, Safiuddinal-Urmaviy, Jomiy va b., Yevropada Avgustin, Gvido d'Aretsso, Sarlino va b. fikr yuritib, M. ilmini öziga xos ravişda davom ettirişgan. J. F.Ramo gomofoniya uslubidagi kuylarning garmoniyata boğliqligini ta'kidlab, M. masalalarini köproq kompozitsiya va garmoniya nuqtai nazaridan örganişga asos solgan (Russo, I. Mattezon). 19— 20-a. larda A. Marks, X. Riman, E. Kurt, B. Asafyev, L.Mazel, M. Aranovskiy, B. Sabolçi va b. zamonaviy M. ta'limotining rivojiga katta hissa qöşgan; 2) muayyan musiqa asari, kompozitor ijodi yoki musiqa uslubiga xos kuy xususiyatlari (mas, özbek xalq, qöşiqlarining M.si, Betxoven M.si va h.k.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕЛОДИКА (юн. melodikos — оҳангдор) —1) куй (мелодия) ҳақидаги таълимот, дастлаб Юнонистонда Аристок-сен асослаб берган («нутқ интонациясидан фарқли ўлароқ, барча куйлар соф создан ган товушлар тизимига асосланади»). Ўрта аерларда куйлар (алҳон) нинг тузилиши ва бадиий жиҳатлари ҳақида Шаркда Форобий, Сафиуддинал-Урмавий, Жомий ва б., Европада Августин, Гвидо д’Ареццо, Царлино ва б. фикр юритиб, М. илмини ўзига хос равишда давом эттиришган. Ж. Ф.Рамо гомофония услубидаги куйларнинг гармонията боғлиқлигини таъкидлаб, М. масалаларини кўпроқ композиция ва гармония нуқтаи назаридан ўрганишга асос солган (Руссо, И. Маттезон). 19— 20-а. ларда А. Маркс, X. Риман, Э. Курт, Б. Асафьев, Л.Мазель, М. Арановский, Б. Сабольчи ва б. замонавий М. таълимотининг ривожига катта ҳисса қўшган; 2) муайян мусиқа асари, композитор ижоди ёки мусиқа услубига хос куй хусусиятлари (мас, ўзбек халқ, қўшиқларининг М.си, Бетховен М.си ва ҳ.к.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.