Mesopotamiya pasttekisligi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 434-b. — ziyouz.com
Mesopotamiya pasttekisligi — Ğarbiy Osiyodagi pasttekislik. Asosiy qismi Iroq, qolgan qismi Eron, Kuvayt, Suriya hududlarida, Dajla, Furot va Qarun daryolari havzasining quyi qismida, toğ oldi bukilmasida joylaşgan. Bukilma usti daryolar keltirgan allyuviy jinslar, Fors qöltiğining dengiz çökindilari va toğlardan nuragan toşlar b-n tölgan. Yer yuzasining köp qismi yassi tekislik. Balandligi şim.da 200 m gaça, jan.da 100 m va undan past. Iqlimi şim.da subtropik, jan. da tropik, çöl iqlimi; yanv.ning örtaçi t-rasi 11°, avg.da 34°, yozda ayrim kunlari 50° gaça kötariladi. Yillik yoğin 100— 200 mm. Köl va şörxok köp. Daryolari bahorda sersuv, kema qatnaydi. Vodiylarida örmon va vohalar bor. Suğorib dehqonçilik qilinadi (buğdoy, şoli, paxta ekiladi), köçmançi çorvaçilik rivojlangan. Xurmozorlar bor. Neft konlari (Kirkuk, Rumayla va b.) topilgan. Yirik şaharlari: Bağdod, Basra (Iroq), Obodon (Eron).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕСОПОТАМИЯ ПАСТТЕКИСЛИГИ — Ғарбий Осиёдаги пасттекислик. Асосий қисми Ироқ, қолган қисми Эрон, Кувайт, Сурия ҳудудларида, Дажла, Фурот ва Қарун дарёлари ҳавзасининг қуйи қисмида, тоғ олди букилмасида жойлашган. Букилма усти дарёлар келтирган аллювий жинслар, Форс қўлтиғининг денгиз чўкиндилари ва тоғлардан нураган тошлар б-н тўлган. Ер юзасининг кўп қисми ясси текислик. Баландлиги шим.да 200 м гача, жан.да 100 м ва ундан паст. Иқлими шим.да субтропик, жан. да тропик, чўл иқлими; янв.нинг ўртачи т-раси 11°, авг.да 34°, ёзда айрим кунлари 50° гача кўтарилади. Йиллик ёғин 100— 200 мм. Кўл ва шўрхок кўп. Дарёлари баҳорда серсув, кема қатнайди. Водийларида ўрмон ва воҳалар бор. Суғориб деҳқончилик қилинади (буғдой, шоли, пахта экилади), кўчманчи чорвачилик ривожланган. Хурмозорлар бор. Нефть конлари (Киркук, Румайла ва б.) топилган. Йирик шаҳарлари: Бағдод, Басра (Ироқ), Ободон (Эрон).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.