Meta-
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 436-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 85%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Meta- META-, ORTO-, PARA- (qisqartmada m-, o-, n-) — ikki örinbosarlarning, asosan, benzol yadrosida joylaşgan holatini (1, 2-orto, 1,3-meta, 1,4-para) belgilaş. Metan qatori birikmalarning nomlanişida ham ş.k. belgilaşlar qabul qilingan. «Orto» va «meta» prefikslari kislotalar va ularning turli darajada gidratlangan hosilalarining trivial nomlanişida qöllanadi. Kislotalarning orto-şakllarida markaziy atomdagi ON guruhlarining soni eng köp böladi. Mac, H4SiO4[Si(OH)4] — ortosilikat kislota yoki ba'zi organik kislotalarning gidratlangan şakllari, mas, NS(ON)3— ortoçumoli kislota, S(ON)4—ortokarbonat kislota (körsatilgan kislotalar efirlar körinişidagina barqaror). Kislotalarning metaşakllari — ortokislotalarning degidratlangan şakllaridir, mas, H2SiO3 — metasilikat kislota. «Para» prefiksi polimerizatsiya mahsulotlarini nomlaşda qöllanadi, mas, (CN)n — paratsian, (CH3CHO)p — paraaldegid.
«Orto» va «para» prefikslari vodorodning ikki holatini belgilaşda ham qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕТА-, ОРТО-, ПАРА- (қисқартмада м-, о-, n-) — икки ўринбосарларнинг, асосан, бензол ядросида жойлашган ҳолатини (1, 2-орто, 1,3-мета, 1,4-пара) белгилаш. Метан қатори бирикмаларнинг номланишида ҳам ш.к. белгилашлар қабул қилинган. «Орто» ва «мета» префикслари кислоталар ва уларнинг турли даражада гидратланган ҳосилаларининг тривиал номланишида қўлланади. Кислоталарнинг орто-шаклларида марказий атомдаги ОН гуруҳларининг сони энг кўп бўлади. Mac, H4SiO4[Si(OH)4] — ортосиликат кислота ёки баъзи органик кислоталарнинг гидратланган шакллари, мас, НС(ОН)3— орточумоли кислота, С(ОН)4—ортокарбонат кислота (кўрсатилган кислоталар эфирлар кўринишидагина барқарор). Кислоталарнинг меташакллари — ортокислоталарнинг дегидратланган шаклларидир, мас, H2SiO3 — метасиликат кислота. «Пара» префикси полимеризация маҳсулотларини номлашда қўлланади, мас, (CN)n — парациан, (СН3СНО)п — параальдегид.
«Орто» ва «пара» префикслари водороднинг икки ҳолатини белгилашда ҳам қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.