Metagenez
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 438-b. — ziyouz.com
Metagenez (yun. meta — keyin va genesis — vujudga keliş, paydo böliş) — çökindi toğ jinslarining qayta özgarişi jarayonlari majmui, jinslar litosferaning yanada çuqurroq gorizontlariga çökib borişi natijasida bosim va traning tobora ortişi şaroitida vujudga keladi. «M.» terminini ta'riflaşda olimlar örtasida yagona fikr yöq. Bu terminni dastlab (1957) taklif qilgan geolog N. B. Vassoyeviç uni toğ jinslari regional metamorfizmining sinonimi deb hisoblagan. Agar katagenezda jin-slarning ayrim komponentlari özgarsa, M.da barça mineral özgarişga uçraydi. Mas, gilsimon minerallar slyudaga, alyuminiy gidroksidi korun-dga, gidrogyotitlar gematitga aylanadi va h.k. Ayni vaqtda mineral donaçalarining özaro ösişi kuçayadi, biroq qatlamsimon teksturasi köpinça saqlanib qoladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕТАГЕНЕЗ (юн. meta — кейин ва genesis — вужудга келиш, пайдо бўлиш) — чўкинди тоғ жинсларининг қайта ўзгариши жараёнлари мажмуи, жинслар литосферанинг янада чуқурроқ горизонтларига чўкиб бориши натижасида босим ва транинг тобора ортиши шароитида вужудга келади. «М.» терминини таърифлашда олимлар ўртасида ягона фикр йўқ. Бу терминни дастлаб (1957) таклиф қилган геолог Н. Б. Вассоевич уни тоғ жинслари регионал метаморфизмининг синоними деб ҳисоблаган. Агар катагенезда жин-сларнинг айрим компонентлари ўзгарса, М.да барча минерал ўзгаришга учрайди. Мас, гилсимон минераллар слюдага, алюминий гидроксиди корун-дга, гидрогётитлар гематитга айланади ва ҳ.к. Айни вақтда минерал доначаларининг ўзаро ўсиши кучаяди, бироқ қатламсимон текстураси кўпинча сақланиб қолади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.