Metallar korroziyasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 440–441-b. — ziyouz.com
Metallar korroziyasi - metallarning atrofidagi muxit b-n kimyoviy yoki elektrokimyoviy ta'sirlaşuvi oqibatida yemirilişi. Asosan 3 bosqiçdan iborat: reaksiyaga kirişuvçi moddalarning fazalar çegarasiga — reaksiya zonasiga kelişi; reaksiya; reaksiya mahsulotining reaksiya zonasidan çetlaşişi. Bu bosqiçlarning har biri, öz navbatida, elementar bosqiçlardan iborat. M.k. kimyoviy va elektrokimyoviy xillarga bölinadi. Kimyoviy M.k. metallarning oksidlanişi va oksidlovçi komponentning qaytarilişidan iborat. Bunday korroziya elektr ötkazmaydigan agressiv mu-hitda sodir böladi. Elektrokimyoviy M.k. metallarning elektr toki utkazadigan suyuq muhitda — elektrolitlar eritmasida yemirilişi. Bunda metall zarralari elektrolit eritmasida eritmaga ötadi.
M.k. yemiriliş xarakteriga kura, quyidagi turlarga bölinadi: tekis, mahalliy, kristallitlararo va korrozion darz. Korroziya natijasida har yili yiğilgan va inson işlatadigan barça metallarning 1—1,5% i yöqoladi. Metallarni korroziyadan saqlaş uçun ba'zi tadbirlar köriladi (mas, legirlovçi elementlar: xrom, nikel va b. qöşiladi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕТАЛЛАР КОРРОЗИЯСИ - металларнинг атрофидаги мухит б-н кимёвий ёки электрокимёвий таъсирлашуви оқибатида емирилиши. Асосан 3 босқичдан иборат: реакцияга киришувчи моддаларнинг фазалар чегарасига — реакция зонасига келиши; реакция; реакция маҳсулотининг реакция зонасидан четлашиши. Бу босқичларнинг ҳар бири, ўз навбатида, элементар босқичлардан иборат. М.к. кимёвий ва электрокимёвий хилларга бўлинади. Кимёвий М.к. металларнинг оксидланиши ва оксидловчи компонентнинг қайтарилишидан иборат. Бундай коррозия электр ўтказмайдиган агрессив му-ҳитда содир бўлади. Электрокимёвий М.к. металларнинг электр токи утказадиган суюқ муҳитда — электролитлар эритмасида емирилиши. Бунда металл зарралари электролит эритмасида эритмага ўтади.
М.к. емирилиш характерига кура, қуйидаги турларга бўлинади: текис, маҳаллий, кристаллитлараро ва коррозион дарз. Коррозия натижасида ҳар йили йиғилган ва инсон ишлатадиган барча металларнинг 1—1,5% и йўқолади. Металларни коррозиядан сақлаш учун баъзи тадбирлар кўрилади (мас, легирловчи элементлар: хром, никель ва б. қўшилади).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.