Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Metallidlar

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 444-b. — ziyouz.com

    Metallidlar METALLIDLAR, metall birikmalar, intermetall birikmalar, intermetall fazalar, oraliq fazalar — metallarning bir-biri b-n hosil qilgan birikmalari. Oraliq metallarning ba'zi bir metallmaslar (N, V, S, N, R, O va b.) b-n hosil qilgan birikmalari ham M. jumlasiga kiritiladi. M. (mas, Mg2Sn, AlSb) tarkibiga köra, metallarning vodorodli birikmalariga, mas, qalay (P) gidrid H2Sn va surma (III) - gidrid H3Sb ga öxşaydi. Lekin köpgina M.ning tarkibi odatdagi valent nisbatlarga töğri kelmaydigan formulalar b-n ifodalanadi. M. juda qattiq va mört, metallarning xossalariga ega, jumladan, elektr ötkazuvçan böladi. Metallik xossalari, odatda, tarkibida metallarga boy birikmalar — quyi karbidlar, nitridlar, sulfidlar, oksidlar va b. kuçliroq namoyon böladi. M. issiqbardoş qotişmalar, mustahkam konstruksiyey materiallar, topografik krtişmalar va b. tayyorlaşda qöllanadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МЕТАЛЛИДЛАР, металл бирикмалар, интерметалл бирикмалар, интерметалл фазалар, оралиқ фазалар — металларнинг бир-бири б-н ҳосил қилган бирикмалари. Оралиқ металларнинг баъзи бир металлмаслар (Н, В, С, N, Р, О ва б.) б-н ҳосил қилган бирикмалари ҳам М. жумласига киритилади. М. (мас, Mg2Sn, AlSb) таркибига кўра, металларнинг водородли бирикмаларига, мас, қалай (П) гидрид H2Sn ва сурма (III) - гидрид H3Sb га ўхшайди. Лекин кўпгина М.нинг таркиби одатдаги валент нисбатларга тўғри келмайдиган формулалар б-н ифодаланади. М. жуда қаттиқ ва мўрт, металларнинг хоссаларига эга, жумладан, электр ўтказувчан бўлади. Металлик хоссалари, одатда, таркибида металларга бой бирикмалар — қуйи карбидлар, нитридлар, сульфидлар, оксидлар ва б. кучлироқ намоён бўлади. М. иссиқбардош қотишмалар, мустаҳкам конструкцией материаллар, топографик кртишмалар ва б. тайёрлашда қўлланади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.