Metasomatik toğ jinslari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 451-b. — ziyouz.com
Metasomatik toğ jinslari — metasomatizm natijasida hosil bölgan toğ jinslari. Joylaşiş şaroitlari, hosil böliş t-rasi va gidrotermal jarayonlarning bosqiçlariga qarab M.t.j.ning turli guruhlari farq kilinadi. Yuqori t-rali dastlabki işqoriy bosqiçdagi mahsulotlarga magneziyli va ohaktoşli skarnlar kiradi, ular, odatda, granit va siyenitlarning karbonatli jinslar b-n kontaktida hosil böladi. Bular b-n magnetitli, boratli, borsilikatli, flogopit rudalari boğliq. Kislotali bosqiçga greyzenlar (qalay, volfram, berilli rudalaniş) va ikkilamçi kvarsitlar (mis, molibdenli rudalaniş)ning vujudga kelişi xos. Sönggi işqoriy va unga ötiş bosqiçiga metasomatizm mahsulotlari mansub. Vulkanik oblastlarda propolitlar tarqalgan.
Örta Osiyo, jumladan, Özbekistonda skarnlişeyelitli, skarnli-poli-metall, kvars-seritsitli metasomatidlar (oltinli), kvars-xloritli (mis-forfirli) konlar bölgan jinslar va rudali formatsiyalar ma'lum.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕТАСОМАТИК ТОҒ ЖИНСЛАРИ — метасоматизм натижасида ҳосил бўлган тоғ жинслари. Жойлашиш шароитлари, ҳосил бўлиш т-раси ва гидротермал жараёнларнинг босқичларига қараб М.т.ж.нинг турли гуруҳлари фарқ килинади. Юқори т-рали дастлабки ишқорий босқичдаги маҳсулотларга магнезийли ва оҳактошли скарнлар киради, улар, одатда, гранит ва сиенитларнинг карбонатли жинслар б-н контактида ҳосил бўлади. Булар б-н магнетитли, боратли, борсиликатли, флогопит рудалари боғлиқ. Кислотали босқичга грейзенлар (қалай, вольфрам, берилли рудаланиш) ва иккиламчи кварцитлар (мис, молибденли рудаланиш)нинг вужудга келиши хос. Сўнгги ишқорий ва унга ўтиш босқичига метасоматизм маҳсулотлари мансуб. Вулканик областларда прополитлар тарқалган.
Ўрта Осиё, жумладан, Ўзбекистонда скарнлишеелитли, скарнли-поли-металл, кварц-серицитли метасоматидлар (олтинли), кварц-хлоритли (мис-форфирли) конлар бўлган жинслар ва рудали формациялар маълум.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.