Meteorologik radiolokatsiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 455-b. — ziyouz.com
Meteorologik radiolokatsiya — fazodagi turli obyektlar (samolyot, radiozond, momoqagdirok, yoğinlar maydoni va b.) ning turgan joyini köri-nuvçanlikning xar qanday şaroitida ham ularga radiotölqin yuborib, ulardan qaytgan radiotölqin orqali radio-aniqlaş usuli. M. r.da juda qisqa muddatli, lekin katta quvvatli impuls larda işlaydigan maxsus radiouzatkiçlar köllanadi. Obyekt tomon yönalişni aniqlaş uçun nurlaniş energiyasining katta qismini nurning ingiçka tutamli çegarasida yuborişni (şuningdek, asosan uşbu tutam çegarasida qabul qilinaditan signallarni ham) ta'minlaydigan maxsus yönalgan antennalardan foydalaniladi. Möljalni antenna öqining yönalişi b-n aniqlanadi. Obyekt b-n radiolokator orasidagi masofa obyektga uzatilgan va undan qaytgan radio-tölqin uçun ketgan vaqt (mikrosekund) ölçanib aniqlanadi. M. r. yordamida meteorologik obyektlarni, eng avvalo yogin maydoni va u b-n bogliq bölgan hodisalar ('momoqaldiroq, bulut), şuningdek, bulut ortidagi şamol tezligi va yönalişi ham aniqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕТЕОРОЛОГИК РАДИОЛОКАЦИЯ — фазодаги турли объектлар (самолёт, радиозонд, момоқагдирок, ёғинлар майдони ва б.) нинг турган жойини кўри-нувчанликнинг хар қандай шароитида ҳам уларга радиотўлқин юбориб, улардан қайтган радиотўлқин орқали радио-аниқлаш усули. М. р.да жуда қисқа муддатли, лекин катта қувватли импульс ларда ишлайдиган махсус радиоузаткичлар кўлланади. Объект томон йўналишни аниқлаш учун нурланиш энергиясининг катта қисмини нурнинг ингичка тутамли чегарасида юборишни (шунингдек, асосан ушбу тутам чегарасида қабул қилинадитан сигналларни ҳам) таъминлайдиган махсус йўналган антенналардан фойдаланилади. Мўлжални антенна ўқининг йўналиши б-н аниқланади. Объект б-н радиолокатор орасидаги масофа объектга узатилган ва ундан қайтган радио-тўлқин учун кетган вақт (микросекунд) ўлчаниб аниқланади. М. р. ёрдамида метеорологик объектларни, энг аввало ёгин майдони ва у б-н боглиқ бўлган ҳодисалар (‘момоқалдироқ, булут), шунингдек, булут ортидаги шамол тезлиги ва йўналиши ҳам аниқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.