Metrika
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 463-b. — ziyouz.com
Metrika (... metro) — ölçov va vaznlar haqida ta'limot, yunon musiqa nazariyasining şe'riy va musiqiy vaznlar, böğin va çözimlar tizimini örganuvçi bölimi. Uşbu ma'noda qad. va örta ayerlarda M. musiqa nazariyasiga qaraganda grammatika faniga köproq taalluqli hisoblangan. M. maxsus musiqiy ölçov (takt)ni belgilaydigan ritmik urğularning özaro munosabatlari haqidagi ta'limot sifatida nemis musiqaşunosi M. Gauptman tomonidan ilk bor 1853 y.da Yevropa musiqa nazariyasiga tatbik, etilgan. M. ta'limoti, asosan, takt tuşunçasiga asoslangan, ba'zi yirik musikaşunoslar (X. Riman, K. Zaks va b.) unga ritmiksintaksis tuzilmalarni (mas, davr, jumla. ohang, ibora va b.) ham kiritib, M.ga yanada kengroq, universal ma'no berganlar. Örta va Yaqin Şarq musiqaşunosligida (Forobiy, Ibn Sino, Urmaviy, Jomiy, Navoiy, Darvişali Çangiy va b.) M. — ilmi iyqoning tarkibiy qismi bölib, musiqiy şe'riy tuşunça va atamalar (usul, iyqo, bahr, vazn va b.) vositasida keng şarhlangan (q. Iiqo).
Abdumannop Nazarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕТРИКА (... метро) — ўлчов ва вазнлар ҳақида таълимот, юнон мусиқа назариясининг шеърий ва мусиқий вазнлар, бўғин ва чўзимлар тизимини ўрганувчи бўлими. Ушбу маънода қад. ва ўрта аерларда М. мусиқа назариясига қараганда грамматика фанига кўпроқ тааллуқли ҳисобланган. М. махсус мусиқий ўлчов (такт)ни белгилайдиган ритмик урғуларнинг ўзаро муносабатлари ҳақидаги таълимот сифатида немис мусиқашуноси М. Гауптман томонидан илк бор 1853 й.да Европа мусиқа назариясига татбик, этилган. М. таълимоти, асосан, такт тушунчасига асосланган, баъзи йирик мусикашунослар (X. Риман, К. Закс ва б.) унга ритмиксинтаксис тузилмаларни (мас, давр, жумла. оҳанг, ибора ва б.) ҳам киритиб, М.га янада кенгроқ, универсал маъно берганлар. Ўрта ва Яқин Шарқ мусиқашунослигида (Форобий, Ибн Сино, Урмавий, Жомий, Навоий, Дарвишали Чангий ва б.) М. — илми ийқонинг таркибий қисми бўлиб, мусиқий шеърий тушунча ва атамалар (усул, ийқо, баҳр, вазн ва б.) воситасида кенг шарҳланган (қ. Ииқо).
Абдуманноп Назаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.