Mexanik boğlanişlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 469–470-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 85%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Mexanik boğlanişlar - biror jism yoki jismlar tizimining fazoda siljişini çeklovçi tösiqlar. Mac, jism sirpanayotgan yoki dumalayotgan sirt; yuk osilgan ip; mexanizm zvenolarini bir-biriga boğlovçi şarnirlar va b. Mexanik tizim nuqtalari vaziyati Dekart koordinatalari xk, uk, zk, (k=l, 2, ..., p, bunda p — tizim nuqtalari soni) b-n belgilansa, ularning vaqt böyiça birinçi hosilalari xk, uk, zk tizimi nuqtalarining tezligi böladi. Tizim nuqtalarining faqat vaziyati çegaralansa, geometrik M. b., tezlik ham çegaralansa, kinematik yoki differensial M. b. deyiladi va quyidagiça ifodalanadi: f (..., xk, uk, zk, ... xk, uk, zk, ..., t) =0. Bu tenglama vaqt böyiça integrallansa kinematik boğlaniş integrallanuvçi deyiladi va geometrik boğlanişga ekvivalent böladi. Geometrik va integrallanuvçi kinematik boğlanişlar golonomli M.b. deyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕХАНИК БОҒЛАНИШЛАР - бирор жисм ёки жисмлар тизимининг фазода силжишини чекловчи тўсиқлар. Mac, жисм сирпанаётган ёки думалаётган сирт; юк осилган ип; механизм звеноларини бир-бирига боғловчи шарнирлар ва б. Механик тизим нуқталари вазияти Декарт координаталари xk, ук, zk, (k=l, 2, ..., п, бунда п — тизим нуқталари сони) б-н белгиланса, уларнинг вақт бўйича биринчи ҳосилалари хк, ук, zk тизими нуқталарининг тезлиги бўлади. Тизим нуқталарининг фақат вазияти чегараланса, геометрик М. б., тезлик ҳам чегараланса, кинематик ёки дифференциал М. б. дейилади ва қуйидагича ифодаланади: ф (..., хк, ук, zk, ... хк, ук, zk, ..., t) =0. Бу тенглама вақт бўйича интегралланса кинематик боғланиш интегралланувчи дейилади ва геометрик боғланишга эквивалент бўлади. Геометрик ва интегралланувчи кинематик боғланишлар голономли М.б. дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.