Mezolit
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 388-b. — ziyouz.com
Mezolit (mezo... va lithos — toş) — örta toş davri; paleolitdan neolitta ötiş davri (mil. av. 10—7ming yillik). Geologik pleyspgotsendan hoz. golo-senga ötiş davri. M.da hayvonot dunyosi, landşaftlar muzlik davridan xalos bölib hoz. tabiiy şaroitga moslaşgan. Muzlik davriga moslaşgan yirik hayvonlar (mamontlar) yöq bölib, yangilari paydo bölgan. Inson hayotida katta özgarişlar sodir etilgan. M.da öq-yoyning kaşf etilişi b-n yakka oila bölib yaşaş imkoniyati tuğilgan. Toş, suyak, yoğoçdan mikrolit qurollar (piçoq, qirğiç, bolta) kaşf qilingan. Bu qurollar yordamida odamlar yakka holda ov qiliş imkoniga ega bölişgan. Şu tariqa jamoa bölib yaşaşga barham berilgan. M. davri odamlari ovçilik, baliqçilik, terimçilik b-n şuğullanganlar.
Özbekiston hududida M. davriga oid eng qad. yodgorlik Qöşiliş bölib, u mil. av. 10ming yillik b-n davrlanadi. Undan mikrolit qurollar, paykon va uçburçak şakldagi qurollar, qölga örgatilgan tur (buqa yoki sigir) suyagi topilgan. Bu esa M. davri boşida Özbekiston hududida odamlar çorvaçilikdan xabardor bölganliklaridan dalo-
lat beradi. Respublikamizda M.ga oid köplab yodgorliklardan Farğona vodiysining Söx tumanidagi Obişir I va Obişir V manzilgohlari (q. Obişir madaniyati), Surxondaryoning Boysun tumanidagi Maçay ğori kabilarni körsatiş mumkin.
Ötkir Islomov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕЗОЛИТ (мезо... ва lithos — тош) — ўрта тош даври; палеолитдан неолитта ўтиш даври (мил. ав. 10—7минг йиллик). Геологик плейспгоцендан ҳоз. голо-ценга ўтиш даври. М.да ҳайвонот дунёси, ландшафтлар музлик давридан халос бўлиб ҳоз. табиий шароитга мослашган. Музлик даврига мослашган йирик ҳайвонлар (мамонтлар) йўқ бўлиб, янгилари пайдо бўлган. Инсон ҳаётида катта ўзгаришлар содир этилган. М.да ўқ-ёйнинг кашф этилиши б-н якка оила бўлиб яшаш имконияти туғилган. Тош, суяк, ёғочдан микролит қуроллар (пичоқ, қирғич, болта) кашф қилинган. Бу қуроллар ёрдамида одамлар якка ҳолда ов қилиш имконига эга бўлишган. Шу тариқа жамоа бўлиб яшашга барҳам берилган. М. даври одамлари овчилик, балиқчилик, теримчилик б-н шуғулланганлар.
Ўзбекистон ҳудудида М. даврига оид энг қад. ёдгорлик Қўшилиш бўлиб, у мил. ав. 10минг йиллик б-н даврланади. Ундан микролит қуроллар, пайкон ва учбурчак шаклдаги қуроллар, қўлга ўргатилган тур (буқа ёки сигир) суяги топилган. Бу эса М. даври бошида Ўзбекистон ҳудудида одамлар чорвачиликдан хабардор бўлганликларидан дало-
лат беради. Республикамизда М.га оид кўплаб ёдгорликлардан Фарғона водийсининг Сўх туманидаги Обишир I ва Обишир V манзилгоҳлари (қ. Обишир маданияти), Сурхондарёнинг Бойсун туманидаги Мачай ғори кабиларни кўрсатиш мумкин.
Ўткир Исломов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.