Mikotoksikozlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 517-b. — ziyouz.com
Mikotoksikozlar (yun. mykes zamburuğ va toxikon — zahar) — çorva mollarida uçraydigan zaharlaniş. M. zamburuğlar zahari (toksinlari) b-n zararlangan ozuqalarni yeyişdan paydo böladi. Kasallik tösatdan paydo bölişi, ommaviy tarqalişi, inkubatsiya davrining qisqaligi, yuqmasligi b-n tavsiflanadi. M. kuzda yoki qişdan keyin ğallagulli ötlar yiğiştirib olinmagan, ösimliklar nobud bölgan yaylovlarda bahorda mol boqilganda, molxonada boqiş davrida esa molga nam yem-xaşak berilganda paydo bölişi mumkin. M.da mollarning barça organ va sistemalari zararlanadi. M.ning oğir va klinik keçişi organizmga tuşgan mikotoksin mikdoriga, ozuqaning zaharlilik darajasiga, mikroorganizm xususiyatlariga boğliq. Toksinlarning turiga köra, kasallangan (zaharlangan) hayvonlarda qon hosil bölişi izdan çiqadi, yurakqon tomir, nerv sistemasi, nafas oliş, siydik ajratiş organlarining faoliyati buziladi. Örganilgan M. mustaqil nozoologik birliklarga ajratilgan bölib, zaharlovçi zamburuğning turi yoki avlodi nomi b-n yuritiladi.
Davolaş: simptomatik terapiya, antibiotiklarni qöllaş.
Oldini oliş: zaharli yoki zaharlangan ozuqani ratsiondan çiqariş.
Hoşim Nurmamatov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МИКОТОКСИКОЗЛАР (юн. mykes замбуруғ ва toxikon — заҳар) — чорва молларида учрайдиган заҳарланиш. М. замбуруғлар заҳари (токсинлари) б-н зарарланган озуқаларни ейишдан пайдо бўлади. Касаллик тўсатдан пайдо бўлиши, оммавий тарқалиши, инкубация даврининг қисқалиги, юқмаслиги б-н тавсифланади. М. кузда ёки қишдан кейин ғаллагулли ўтлар йиғиштириб олинмаган, ўсимликлар нобуд бўлган яйловларда баҳорда мол боқилганда, молхонада боқиш даврида эса молга нам ем-хашак берилганда пайдо бўлиши мумкин. М.да молларнинг барча орган ва системалари зарарланади. М.нинг оғир ва клиник кечиши организмга тушган микотоксин микдорига, озуқанинг заҳарлилик даражасига, микроорганизм хусусиятларига боғлиқ. Токсинларнинг турига кўра, касалланган (заҳарланган) ҳайвонларда қон ҳосил бўлиши издан чиқади, юракқон томир, нерв системаси, нафас олиш, сийдик ажратиш органларининг фаолияти бузилади. Ўрганилган М. мустақил нозоологик бирликларга ажратилган бўлиб, заҳарловчи замбуруғнинг тури ёки авлоди номи б-н юритилади.
Даволаш: симптоматик терапия, антибиотикларни қўллаш.
Олдини олиш: заҳарли ёки заҳарланган озуқани рациондан чиқариш.
Ҳошим Нурмаматов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.